SMULTRONSTÄLLET

Bergman_Sjostrom_1957

De man zoekt beschutting in de schaduw van een wijzerloze klok. Hij is ouder en wijzer geworden en dor als een oase kan zijn in een gedroomde woestijn. Hij kijkt zijn schaduw in de ogen. Toch heeft hij geen gezicht. Dan ligt zijn schaduw te bloeden op het trottoir. Zwart bloed op witte stenen, als een schaakspel van leven en dood in grillige vormen aan het begrip onttrokken.

Hij loopt op een graf af, waarin hij zijn naam en de naam van zijn geliefde leest en de woorden “Waren zij geen mensen?”. Het kerkhof baadt in verblindend zonlicht waardoor de doden aan het zingen slaan. De man balt zijn vuisten, drukt ze tegen zijn oren. Overal luiden nu klokken. Hoe laat is het? Zijn horloge heeft geen wijzers. Middernacht waarschijnlijk, met dit licht, hoe kan het anders. Marcel gaf me zijn pen, denkt hij. De oude Marcel. Stille paarden trekken een zwarte kar voort waarop weer een nieuwe lijkkist de man het voorhoofd doen fronsen. Wat is al dit gesterf? In de kist ligt zijn eigen kwetsbaar lichaam dat hem wenkt. Donkere man, lichte man. Nee, nee, nu niet, nu ik nog kan. De middernachtzon brandt hem in de ogen. Waar is mijn geliefde? Dat aantrekkelijk wezentje. Het mooiste wat ik in mijn handen houden kan hier in dit ondermaanse.

Op de trein naar A. vraagt hij aan een jonge vrouw die tegenover hem zit en die hem aan zijn overleden echtgenote doet denken: Zal ik je mijn droom vertellen?
Ik ben niet geïnteresseerd in dromen, antwoordt zij. Dromen zijn bedrog, zoals het leven een grote grap is. Laat me niet lachen.

De man kijkt door het raam. Hij ziet zijn rimpelig hoofd, zijn grijze haren. Op het veld staat het koren gereed. Het is volop zomer, er is niets veranderd. Nog steeds dezelfde zomer als toen ik me in dat koren verstopte. Dit is mijn hoofd niet. Kan niet zijn. Dit is het hoofd van een ander.

Woedend legde de schrijver zijn pen neer, ging de deur uit. Een wandeling over de zonnige boulevard zou hem goed doen, weg van amfetamine en afgezaagde symbolen. De woestijn van de werkelijkheid tegemoet. Goodbye to all that, glimlacht hij.

NAAR AANLEIDING VAN JONI MITCHELL’S RIVER

Ik ben nooit volwassen geworden. Soms gedraag ik me echt pathetisch en dwaas. Eergisteren toen ik terugkeerde van de Delhaize (in dat afschuwelijk Westland Shopping Center – ik noem het altijd ‘wasteland’ en waan me dan heel even TS Eliott) had ik opeens een intens gevoel, echte euforie, waarschijnlijk veroorzaakt door het mooie weer, maar zeker ook door Joni Mitchells ‘River’. Ik had de oortjes van mijn iPod in, die op shuffle stond. Opeens hoorde ik de jingle bells van ‘River’ mijn oren binnenstromen en het leek alsof ik Joni’s stem voor de eerste keer hoorde. Of liever, ik was ervan overtuigd dat ik Joni’s echte stem voor de allereerste keer hoorde, haar stem zoals ze werkelijk klinkt. Dat was een zeer aangrijpend moment, waarbij de tranen over mijn wangen rolden. En meteen schaamde ik me – voorbijgangers zouden een man van middelbare leeftijd tranen zien storten, een belachelijk zicht. Toch bleef dat gelukzalige gevoel voortzinderen, blij dat ik eindelijk nog eens iets had gevoeld.

Later, mijn gedachten nog steeds in de VS, doemde George Bush op voor mijn geestesoog. Ik veracht de man, hoe kun je hem niet verachten? Maar dan dacht ik eraan hoe moeilijk het voor hem moet zijn om met die haat van de halve wereldbevolking te moeten leven. Bijna kreeg ik medelijden met de man. Bijna. Daarna las ik gelukkig twee interviews met Mark Eitzel waarin hij zijn gal uitspuwt over de Amerikaanse politiek in het algemeen en de neocons in het bijzonder. Mijn medelijden veranderde gelukkig weer in ongezonde verontwaardiging en verachting. Mark Eitzel, die ik tot de tien beste levende songschrijvers reken, had me mijn kortstondige verblinding al heel snel doen inzien.

anderlecht,shopping center,leven,dood,droom,muziek,fenix,drive-by-truckers,euforie,ingmar bergman,joni mitchell,river,ts eliott,pop,popcultuur,mark eitzel,stem,film,wilde aardbeien,boeken,stendhal,john lennon

Gisteravond zat ik naar Ingmar Bergmans ‘Wilde Aardbeien’ te kijken en opnieuw had ik die intense ervaring: dit is van het mooiste en subliemste wat ik ooit heb gezien. (Het leven is een droom en een droom is het leven. De dood als het spiegelbeeld van het leven. De wilde aardbeien van de jeugd, die al ‘Strawberry Fields Forever’ aankondigen.)

Stilaan krijg ik het gevoel dat ik mezelf uit mezelf opnieuw laat ontstaan. De ziel van de muziek, de illustere boeken, waaronder het meesterwerk ‘Lucien Leuwen’ van Stendhal, de schitterendste films, maar ook mijn eigen woorden en de antwoorden van vrienden zijn het goede vuur dat mij tot as herleidt waaruit ik als een feniks (Ο Φοίνιξ) herboren word. Nee, ik zal nooit volwassen worden. John Lennon vergiste zich toen hij zong ‘the dream is over’. Er komt geen einde aan de droom en er komt geen einde aan het leven.

Ik draag deze tekst op aan mijn blogvriend Roen en aan the Drive-By Truckers.