HET GEHEIME LEVEN VAN ENKELE LETTERGREPEN

the_freewheelin_bob_dylan.jpg

Er was eens een keer een dag dat ik je glimlach zag en dacht, dit is de waarheid en het leven, hoewel ik nooit in iets absoluuts had geloofd. Zomer, daarna kwam winter, je warme knieën, de Brusselse straten vol sneeuw, zoals op de hoes van “The Feewheelin’ Bob Dylan” – en zoals de jonge zanger en Suze Rotolo, zo liepen wij ook arm in arm door die straten, of armer nog, hand in hand, op zoek naar nog een andere plaats om het warm te krijgen. En ik dronk me vol schaamte en geluk – tot ik wankelde en jij me moest ondersteunen. Zou ik anders niet in de modder vallen? Vanwege die daad traden we in het huwelijk, werden we nachtbruid en nachtbruidegom en zaten we aan tafel kaas te eten en worstjes en Belgisch bier te drinken. En ons huwelijk was op worstjes en trappist gebaseerd. In ons rood boekje stond: als jullie dat niet meer kunnen doen, samen, wordt het huwelijk ontbonden. Ik kreeg zo’n schrik voor die regel dat ik nog meer bier ging drinken, maar vooral ook worstjes eten. Hoe langer hoe meer. Mijn omvang en gewicht durf ik niet meer te vermelden.

De lente kwam. We zaten in de zon in een grachtenstad en dronken weer bier en aten worstjes en kusten elkaar alsof ons leven ervan afhing. Ons leven hing er vanaf. Alles was plezierig; de harde, jonge zon op onze nog blote hoofden, sigarettenrook van vandalen, een knoopje of twee van je jurk open, de straten opengebroken, lawaai van bulldozers en kranen en, later, ganzen en duiven. Daarna de sussende wijn en ogen vol gloed en avontuurzucht.

Op een zomerdag vol regen reden we naar de Nederlandse kust om er de horizon te zien, en het zand onder onze voeten te voelen. Maar we bleven liggen, in de zachte kou, dicht bij elkaar, met onze sokken aan – en luisterden naar de natte druppels en hoorden ons ademhalen, ons gehijg. Nooit was de hemel ons zo goedgezind geweest. Je kussen hadden de smaak van champagne, om even een cliché te gebruiken. Je lippen ook. Ik geloof dat ik nog altijd wat van die geur ruik, die je toen uitwasemde, die geur van verlangen en voldoening. Het samenvallen van die twee. Zo was het bij mij. Ik was een met jou, en met de sterren en de wereld, zoals in een van de beste songs van John Lennon, of in een oude mystieke tekst van Hadwijch, Zuster Bertken of Meister Eckhart.

Er was eens een keer een hete zomeravond dat je me zei, dat is Venus. Boven de Schelde zag ik iets oplichten, een maan, een ster: nee, nee, Venus. Ja, zei ik, je hebt gelijk. Want ik had in een Hopperachtige wereld geleefd, eenzame kamers, drank, verdriet, monotonie. Daar had je mij uit ontvoerd. En nu zag ik dat in en zag Venus en hoorde je vervoerende stem, die de ‘dingen’ namen gaf, eigennamen, of die nieuwe namen ter plaatse uitvond. En ik was gelukkig als nooit tevoren. Maar hoe beschrijf je geluk? Ik zei dat ik lang geleden ooit achter een konijn had gelopen, na een wilde nacht in Cinderella’s Ballroom en we hadden honger, een dik konijn, maar ik had het niet kunnen vangen. In je ogen zag ik bijna medelijden met me vanwege mijn toenmalige honger, geen veroordeling vanwege mijn bloeddorstigheid, jachtinstinct. Ik was dronken van de Amaretto en van je kussen en dacht dat je een jager in me zag, iets wat ik zelf nooit had gezien. Nochtans had mijn vader een jagersinstinct, en wordt gezegd, zoals je vader was, zo ben je zelf.

Een andere keer, ook in de zomer, vertelde je me het verhaal van O. Het verschilde heel sterk van de bekende geschiedenis. Het spijt me en het spijt me ook niet, maar ik kan me dat verhaal niet goed meer herinneren. Dat komt een beetje, denk ik, door de woordspeling in het Frans, van O met eau. In het verhaal van Réage – dat ik niet heb gelezen – is de O het gat, de kut, de anus, de opening in de penis, de mondholte. In jouw verhaal was het de regen, de lavabo, het zweet op onze huid, het geluid van de buren, hoe lang kan dit nog duren, de dorst, de sappen die we bij mekaar opwekten, als nieuw leven, maar ook de olie en benzine in een auto die buiten op ons stond te wachten. Jouw O werd mijn O en is nu de letter die mij het liefst is. Zo lief dat ik graag oto zou schrijven, maar dat ziet er niet uit, dat woord. Auto, dan maar, zegewagen, rijdend hotel, bar, bushokje, schuilplaats, donkere kamer, laatste rustplaats.

Er kwam ook wind en vooral regen. Eerst was er het genot van de kleuren die we proefden op elkaars tong, nadat we ze in concertzalen hadden beluisterd. Heb je ooit een kleur gehoord? Gekleurde muziek is de mooiste muziek, zeker met een geliefde aan je zijde die je tegen onheil beschermt. We waren intens gelukkig, zo dacht ik. Ik zei, Bob Dylan. Jij zei, Bob Dylan. Zoals in een lied van Bob Dylan, ‘Tangled Up In Blue’, een autobiografische song maar tegelijk ook niet. De persoonlijke voornaamwoorden verschuiven voortdurend. En de personen zelf, en het al dan niet biografische, zoals in zijn film ‘Renaldo and Clara’. Dat is het model dat ik gebruik om deze tekst te schrijven. Verschuiving, verglijding. ‘Template’, zeggen ze, maar ik verafschuw dat woord.

De wind en de regen kwamen en we moesten ergens schuilen en onze toevlucht zoeken tot metaforen. Beminnen, liefhebben, genot, seks – konden die woorden herleid worden tot sterke metaforen om een moeilijk leven aan te kunnen? Nee. We moesten opnieuw beginnen.

Opnieuw naar die winter op je warme, rode schoot, je vurige armen, nachtelijke ritten in besneeuwde of natte of verhitte straten. Je lippen van smeltend goud, je ogen die de nacht verwensten en uitschakelden, je blauw en rood, vooral je rode schoenen, die al bij de zomer hoorden. Opnieuw naar al de plaatsen (waarvan ik alle namen ken), opnieuw naar onze lichamen in de kou en in de zon. Opnieuw naar onze tijd, het geluk, onze tranen van verdriet en genot. Opnieuw naar jou, naar mij. Opnieuw naar het begin waar geen eind aan komt.

ALSOF HET AL LENTE IS

BLUESKY

Zal ik schrijven, ik zit opnieuw in een neerwaartse spiraal? Hoe kun je nog woorden vinden om je gedachten, je emoties, je gevoelens precies, adequaat en oorspronkelijk uit te drukken? Alle woorden lijken besmet, vervuild, vermolmd, ze ruiken naar mottenballen, naar muffe gordijnen. Geleidelijk aan, neen eerder bruusk, maakt opnieuw een leegte zich meester van je. Het is een echte leegte, geen metaforische, geen denkbeeldige. Een echte leegte, die niet alleen de woorden maar ook de beelden opzuigt, als een monster dat zijn eigen kinderen verslindt. Het is geen vallen, het is eerder een glijden, wegglijden naar een diepte waar zo goed als niemand je nog ziet.

Tijdens een moment van onoplettendheid ben je in een put afgedaald, net niet diep genoeg om je helemaal aan het zicht te onttrekken. Een deel van je hoofd, tot net onder je ogen, steekt nog boven de rand uit. Je kijkt je ogen uit: overal om je heen dwarrelen de kleuren van de herfst, mooiere vrouwen dan je je ooit had voorgesteld verdwijnen snel uit je gezichtsveld. Ze zijn niet onverschillig, ze zijn gehaast en hebben je niet gezien. Je geeft trouwens geen teken, je zingt geen lied, uit geen kreet. Je bent alleen, je hebt geen letters, geen muzieknoten bij de hand. Je handen zijn net zo leeg als je ziel, als je lichaam, wat op hetzelfde neerkomt, want de ziel en het lichaam zijn één. Je bezit nog enkele herinneringen, aan Italiaanse landschappen, aan een hotel in New York en the Flat Iron Building, aan een optreden van Mazzy Star. Je bezit nog enkele intieme herinneringen die je niet zomaar wenst prijs te geven. Zul je daar lang mee toekomen? Een overlevingspakket herinneringen en voor de rest leegte, diepe eenzaamheid, geen tranen, geen verdriet.

Je bent ervan overtuigd dat je opnieuw het pad omhoog zal nemen als de nodige woorden in jou de draad weer opnemen. Misschien neemt iemand je bij de hand en helpt je uit de duisternis naar het licht, misschien geeft zij je woorden van liefde om een werk mee te maken, een geschenk voor de schoonheid van de wereld. Want er is niet alleen maar oorlog en geweld, er is ook liefde. En als niemand je de hand reikt, ga je alleen naar boven. Ja, als het moet doe je het alleen. Geen mens zit jaren lang in een put. Je keert de stilte de rug toe en zoekt de stemmen op en viert een groot feest, het feest van de terugkeer. Alsof het al lente is.

Ω

Foto: Martin Pulaski, Het blauw van de hemel (Zuid-Portugal).