DRIE KLEUREN: ROOD

LEmpire-des-sens.jpg

LEMPIRE-DES-SENS-01.jpg

08.jpg

glissement robbe-grillet

Rood van bloed. Rood van vuur. Rood van adem. Rood van de apocalyps. Rood van liefde en seks. Rood van vlees. Rood van steden. Rood van oorlog. Rood van passie. Verzengend rood.  Afschuwelijk rood. Magnifiek rood. Rood van de hemel. Rood van de bergen. Rood van de mijnen.

Onontgonnen rood. Jouw rood. Mijn rood. Onbegonnen rood. Morgenrood. Avondrood.

Het woord rood, een leeg omhulsel, een nietszeggend beeld, een eindeloze metafoor. Het rood van ‘Rode Psalm’, van ‘La Chinoise’, van ‘Trois couleurs: rouge’, van ‘Het rijk der zinnen’, van ‘Le rouge et le noir’. “La Chinoise is een film over rood als de kleur van het denken.” De fabel van de cinema, Jacques Rancière, 2001.

Beelden: Nagisa Oshima; Alain Robbe-Grillet; Martin Pulaski

TWINTIG JAAR LATER

Nee, ik heb het niet over de drie musketiers. Twintig jaar na het uitstapje met Mitzi, Henriette, Brigitta, vader en moeder, maakte de lachende jongen deze foto’s in een lachwekkend klein ‘penthouse’ in de Lamorinièrestraat in Antwerpen. De lachende jongen leefde er in een permanente staat van euforie en was geobsedeerd door de erotiek van de kleur rood.

HK3.jpg

HK4.jpg

Foto’s: Martin Pulaski, Antwerpen, 1980.

ZONDER MEER

zondermeer.jpg
Brussel, 2005.

“Altijd wekte hij de indruk dat hij nergens bijhoorde maar wel ergens bij zou willen horen.”
Pascal Mercier, De pianostemmer. 

Deze foto van mezelf op een Brusselse tram, in het najaar van 2005, met een communistische pin op de rever van mijn jas – bovendien had ik een rood hemd aan  – vond ik passen bij het citaat van Pascal Mercier. Die pin ben ik kwijt, het was slecht materiaal, uit de Sovjet-Unie. Gekocht op een rommelmarkt in Berlijn in 1998.

Waarom droeg ik die dag – en ik geloof alleen die dag – die pin? Waarschijnlijk om andere tramgebruikers op stang te jagen. Ik denk namelijk dat veel inwoners van deze en andere Belgische steden zich meer ergeren aan zo’n onbenullig symbool dan aan bijvoorbeeld een gewelddaad in de publieke ruimte of waar dan ook. Ik weet het niet met zekerheid. In juni 1997 hebben crapuleuze types mij op een zonnige avond in elkaar geklopt; ik was bijna dood (heb er foto’s van, polaroids die mijn gezellin gemaakt heeft als bewijsmateriaal voor de verzekering – die laat ik niemand zien, voorlopig toch niet, het is werkelijk een horrorshow): auto’s reden voorbij, zelfs voetgangers liepen door alsof er niets aan de hand was. Maar ik dwaal af…

Ik ben nooit lid geweest van een communistische partij; heb een ambiguë ‘verhouding’ met het communisme. Er is zo’n kloof tussen de praktijk (Sovjet-Unie, DDR) en de vaak heel goede ideeën van Marx, Gramsci, Sartre, Zizek en anderen. Tegen wil en dank ben ik een individualist (maar nog steeds op zoek naar een gemeenschap). Zoals Mercier schrijft: ik wek de indruk dat ik nergens bijhoor, maar zou zeker wel ergens bij willen horen. Wat ik heel goed weet is waar ik niet bij wil horen. Ik vermoed dat lezers van hoochiekoochie dat net zo goed weten. Maar wat ik niet weet is waar ik wel bij wil horen.

~~~

Oorspronkelijk gepubliceerd op 27-11-2012

ROOD / RED / ROUGE: ZERO DE CONDUITE FEBRUARI 2011

rouge 1

Waarom ik als thema voor rood ging, heb ik in oktober en november 2010 verduidelijkt. De inspiratie komt van Krzysztof Kieslowski en zijn trilogie ‘Trois couleurs: Bleu, Blanc, Rouge’. ‘ ‘Wit’ en ‘blauw’ kwamen in oktober en november aan bod; vandaag kiezen we ‘rood’. Bij Kieslowksi stemmen de drie kleuren overeen met die van de Franse vlag, en met wat ze symboliseren: vrijheid, gelijkheid, broederschap. Kieslowski’s film ‘Rouge’ is een drama, ‘Blanc’ is een sprankelende, maar gitzwarte komedie, en ‘Rouge’ is een filosofische, metafysische film, moeilijk, en vooral moeilijk na te vertellen. Irène Jacob en Jean-Louis Trintignant acteren voortreffelijk. Het is misschien wel zijn beste rol.  Trintignant speelt de rol van een gepensioneerde rechter, die inmiddels voyeur/afluisteraar is geworden. ‘Ik heb jarenlang over de mensen geoordeeld,’ legt hij uit. ‘Nu besef ik pas hoe ijdel dat was; want had ik in hun situatie zelf soms niet kunnen moorden of stelen?’ Nu blijft hij de levens van de mensen om zich heen bespioneren, maar oordelen doet hij niet meer. De rechter heeft iets van een god, maar de verteller en zeker de regisseur Kieslowski heeft dan weer iets van een goddelijke rechter. De film is een rood mysterie.
Welke taal heeft geen woord voor rood? Rood licht bevindt zich aan het eind van het lichtspectrum dat nog door het menselijk oog kan worden gezien. Rood is de kleur van mijn hart, van mijn liefde en van mijn angst. Rood is de kleur van ons bloed. Blauw is de kleur van het hoogste, helder als de blauwe lucht in het Zuiden, de ogen van de geliefde, diep als de oceaan. Maar over blauw heb ik het al gehad. Rood dus.

De muziek die ik heb gekozen is minder mysterieus, hoewel rock & roll volgens John Sebastian van The Lovin’ Spoonful altijd iets magisch heeft.

howlin' wolf.jpg

Red – Don’t Fall In Love With Everyone You See – Okkervil River
Hi-Heel Sneakers – Chess Chartbusters Vol. 6 – Tommy Tucker
Redneck – Total Destruction To Your Mind – Swamp Dogg
Red Hot – Sun Records – The Blues Years 1950-1958 Vol. 8 – Billy “The Kid”Emerson
Red Headed Woman – It Came From Memphis – Sonny Burgess
The Red Rooster – The Genuine Article – Howlin’ Wolf
Red House – Are You Experienced? – Jimi Hendrix Experience
Red Cat Till’ I Die – My Name Is Buddy – Ry Cooder
Red Blue Jeans And A Pony Tail – The Rock ‘n’ Roll Collection – Gene Vincent & The Blue Caps
Ida Red Likes To Boogie – Bob Wills And His Texas Playboys – Bob Wills And His Texas Playboys
Red River Valley – Fifty Miles To Travel – The Delmore Brothers
Little Red Shoes – What Would You Give In Exchange For Your Soul? – The Monroe Brothers
Blood Red Roses – Best Of Matthews Southern Comfort – Matthews Southern Comfort
Spin On A Red Brick Floor – Once In A Very Blue Moon – Nanci Griffith
Red Balloon – Hang On To A Dream: The Verve Recordings – Tim Hardin
Red Chair Fade Away – Bee Gees 1st – Bee Gees
My Little Red Book – Love 1st – Love
Red Red Wine – In My Lifetime – Neil Diamond
Who Drove The Red Sports Car – Blowin’ Your Mind – Van Morrison
(The Angels Wanna Wear My) Red Shoes – My Aim Is True – Elvis Costello
Under The Red Sky – Under The Red Sky – Bob Dylan
Red Tide – Middle Cyclone – Neko Case
Red Apples – The Covers Record – Cat Power
Red Dirt Girl – Red Dirt Girl – Emmylou Harris

Lucinda-Williams.jpg

Big Red Sun Blues – Lucinda Williams
Red Dust –  In The Reins – Calexico / Iron & Wine
Red Right Hand – Cover Magazine – Giant Sand
Little Red Riding Hood Hit The Road – Rock Bottom – Robert Wyatt
Red Planes – La Variété – Weekend
Psychoanalysis (Red) – Kieslowski – Zbigniew Preisner

Ω

Zéro de conduite is op Radio Centraal 106.7 FM in Antwerpen van 6 tot 8, ’s avonds, elke eerste zaterdag van de maand. Je kunt het programma op de radio beluisteren, of via de website van radio centraal: http://www.radiocentraal.be/Realescape/ or http://streaming.radiocentraal.org/

rouge trintignant

 

DE RODE DRAAD: 6 DECEMBER 1969

redshoes_emeric_presburger_emmar_ shearer.jpg

Drink het bloed van een lam. Nee. Kijk uit. Een aangereden hond, zijn bloedspoor in de sneeuw. Jouw bloed en het bloed van iedereen die ik ken. Warm in de zomer en de koude winter. Opgewonden bloed. Dik en dun. Terneergeslagen bloed. Bloed voor niets.

Rode zetels in een Koninklijk Circus. De rode kamer in een gelijknamige roman van August Strindberg. De rode kamer waar ik met je vrijde in de tijd van wolven. Je rode, op tragedie rijmende schoentjes. Of rijmen ze op een sprookje? Verfoeide verkleinwoorden, omdat het niet anders kan. Rode zonsondergangen, zonsopgangen. De maan, je periode van geluk en verdriet. De maan die ik met je deel en met Venus. Vervuld met rood licht boven de warme golven van de Schelde.

In jou in mij is geen schuld, geen onschuld. In jou ben ik vuil en ben jij zuiver. In jou ben ik zuiver en ben jij vuil. In elkaar zijn we elkaar, zijn we wie we zijn. Of wat dacht je? Alsof de wolf zich daarover zou uitspreken. De wolf spreekt niet, de wolf is stil, of huilt. De wolf huilt om heel andere dingen. Die wij niet kennen of niet uitspreken. De wolf is de wolf. Hij is alleen maar een dier in de taal en een beeld in een gedicht.

Toen ik jong was, was het onweer rood en donker. Als we fietsten, alsof op de vlucht voor de dood. Talloze rode en blauwe fietsers waren er in die tijd, zoveel van hen gingen zo vroeg dood. Alsof ze bergopwaarts terugfietsten naar het verleden, pijlsnel naar een luguber bal van Edgar Allan Poe. Alle aanwezigen droegen er het masker van de rode dood.

Niet ver daar vandaan danst op rode muziek het leger van Trotski. En soldaten sterven, soldaten sterven voor jou. En soldaten sterven, soldaten sterven voor mij. Jonge jongens met blauwe en bruine ogen, bang. Je kunt je geen soldaat voorstellen zonder rood. George Stevens heeft ze gefilmd. Ze zijn op mijn netvlies gebrand. Hun dode ogen, jong, alle dromen dood.

Het gevaarlijk scharlaken in de woedende ogen van André Breton. In de zachte ogen van André Breton. ‘Le rouge et le noir’ en alle andere avonturen voor jou en mij verteld tijdens koortsige dagen. Wie is de verteller? De bladomslaander? Dat meisje met de rode lippen.. Les lèvres rouges, zeg je, dat klinkt mooier. Made in Belgium, antwoord ik.
 

daughters-of-darkness-.jpg

Op het vampierenbal wordt iedereen verwelkomd en innig gezoend. Tot de lippen stuk worden gekust, tot ze aan flarden hangen, als kleine stukjes vlees aan een haak op een mercado. Schamen ze zich niet! Niemand schaamt zich om rood. Rood? C’est chic!

Terwijl vampiers zich vermaken op net zo’n bal – in de nadagen van swinging London, in 1969, is Roman Polanski’s vriend John Philips, bijgenaamd The Wolfking Of LA, van the Mamas & the Papas, vlijtig op zoek naar cocaïne, naar heroïne; hij zakt dagenlang door in een pand op Powis Square in Notting Hill – stuurt Charlie de meisjes naar Polanski’s huis aan Cielo Drive 100050 in Benedict Canyon. Het bloed van Sharon Tate, van haar ongeboren baby, moet op de witte deur. ‘Varkens’ en ‘Helter Skelter’: het bloedspoor dat ze achterlaten.  En zo eindigt de lange rode zomer van liefde. Met bloedeloze varkens en moordlustige meisjes. De Maysles broers maken er geen documentaire over. Wel over the Rolling Stones gratis en voor niets op de Altamont Speedway, ook in Californië – het einde van de droom, 6 december 1969, zeggen de journalisten. Ed Sanders lid van The Fugs, oprichter van het tijdschrift Fuck You, schrijft een huiveringwekkend boek over The Family. Het verschijnt in 1971. Ondanks mijn onverklaarbare schrik voor bloed lees ik het in een ruk uit. Het lijkt wel of heel Death Valley doordrenkt is met bloed. Honderden sektes begraven er hun mensenoffers.
charlesmanson.jpg
Het bloeden is geen Amerikaans fenomeen, maar zoals John Philips in Powis Square blijf ik in Los Angeles hangen. Er gaan jaren voorbij. De koude oorlog, het rode gevaar. En Hollywood, altijd Hollywood.

Michael Madsen snijdt met genoegen iemands oor af, Steeler’s Wheel vrolijk op de voorgrond. Met hetzelfde genoegen beluisteren we in 2010 in Antwerpen zijn geschonden stem. Elk woord is een beschadigd gedicht. Maar het enige gedicht dat ik werkelijk wil horen is jouw gefluister. Waardoor we vluchten. Vluchten in de nacht, zoals we in een oude film noir zouden hebben gedaan. Vluchten in elkaar. Ik vlucht in jou, jij in iets onbekends en onnoembaars.

Hoest je al bloed op? Kleine rode druppeltjes? Nee, nog niet, toch niet zichtbaar. Want anders zou het te laat zijn, jongen. Dan zou het te laat zijn voor dromen en plannen. Zelfs op de Toverberg zou je niet veel tijd resten. En er is niet eens een Toverberg. Er is geen Settembrini, geen Castorp, geen Chauchat. Zelfs niet de gevaarlijke muziek is er. Als het te laat is is het te laat. Zo is het en niet anders. Leg je maar neer bij deze moeilijke tijden. Wat je nog rest is de liefde. De liefde die geen naam heeft. Of heeft je liefde dan toch een naam? L’amor che muove il sole e l’altre stelle.