MISVERSTANDEN


Voor Roman Polanski

Over liefde zullen veel misverstanden bestaan –
Geliefde waternimf als je zijn echo nabootst,
binnendringt in donkere lagen van zijn zijn,
Zijn hart, longen, de kern waar hij zorgen baart.

Op een zonnige dag in mei zal hij je vermoorden.
Een rake klap met de hand, op een trage boot naar China
Een spat bloed op de kajuitwand. Geen vogel die er naar tsjilpt.
Weg uit de wereld, weg uit zijn zijn, zijn pijn verzacht.

Zeeziekte lijkt hem een minder erge kwaal dan Valentijn
En rozen zijn rozen zijn rozen, geuren zonder betekenis
In zijn leven beheerst door briljante abstracties.

Hij kwam je liefde stelen en trof je verschil aan.
Hoe je hem onwetend doorboorde door anders te zijn.
Je viel niet met zijn huid, met zijn zintuigen samen.

 

 

ROMAN POLANSKI EN DE HYPOCRIETE MORAAL

Dank zij de politie en de Amerikaanse Justice for All is hij vandaag wellicht de beroemdste man en zijn het zijn films die het meest worden bekeken. Dat is de goede kant van de zaak, maar de slechte kant is dat Roman Polanski nog maar een keer moet afzien, na de Holocaust, na Charles Mansons absurd geweld, na de ballingschap ten gevolge van de toenmalige (jaren 1960-1970) hypocriete moraal. In ons land zijn er onder meer Hugo Claus, Herman J. Claeys en Jef Geeraerts ‘slachtoffer’ van geweest. Maar de toenmalige hypocriete moraal is er kennelijk nog altijd, en mogelijk nog hardnekkiger, nog vicieuzer. Roman Polanski had meer dan dertig jaar geleden seks met een minderjarig meisje. Ik wil dat niet meteen verdedigen maar evenmin veroordelen, gewoonweg omdat ik er niet bij was en omdat ik weet dat een meisje van dertien seksueel volwassen kan zijn. Polanski zag (en ziet waarschijnlijk nog steeds) graag mooie, jonge meisjes, en hij had een buitengewoon goede smaak: Françoise Dorléac, Cathérine Deneuve, Sharon Tate, Nastassjia Kinksi – om de bekendste ‘veroveringen’ te noemen. Is daar iets mis mee? Dan moet je mij ook opsluiten. En veel andere mannen en vrouwen en jongens en meisjes. Dan moet je zeker Nabokovs ‘Lolita’ verbranden (als dat nog niet is gebeurd) en dan moet je vooral de porno-industrie aanpakken. Drie klikken met de muis en ik zit middenin een fistfuck-situatie, die ik niet echt wil zien. Maar kijk ik dan naar dat gedoe? Even misschien, uit nieuwsgierigheid, maar dan zoek ik verder, naar iets wat me wel interesseert of opwindt. Ik laat het aan de verbeelding van de lezer over wat dat dan wel mag wezen. Toch mogen ze van mij zoveel fistfucken als ze willen, zolang het maar niet onder dwang gebeurt.

Ik schrijf hier niet zomaar over Roman Polanski. Het is meestal niet mijn gewoonte ‘hot items’ te becommentariëren. Maar dit is een ander geval. Ik heb me lang in zekere zin met de Poolse regisseur geïdentificeerd. Mijn aangenomen naam lijkt niet toevallig op die van hem: het was een bewuste keuze. Ik heb zijn films voor het eerst op de filmschool in Brussel gezien, kortfilms, zoals ‘Amsterdam’,  ‘De dikke en de dunne’, ‘Twee mannen met een kast’ en langspeelfilms zoals ‘Het mes in het water’, ‘Cul de Sac’, en ‘Repulsion’. Ik vond het stuk voor stuk meesterwerken. Daar kwam nog bij dat mijn toenmalige vriend en medestudent, Guillaume Bijl, me elke keer als hij me zag begroette met de woorden, “Hé, Polanski, hoe gaat het met je?”. Waarschijnlijk leek ik een beetje op de regisseur (maar ik was wel een stuk jonger, en had veel minder succes bij de mooiste meisjes). Na mijn studies bleef ik Roman Polanski volgen – en ik bleef zijn werk buitengewoon vinden; films zoals ‘Rosemary’s Baby’, ‘Che?’, ‘Chinatown’, ‘Le locataire’ (waar hij zelf prachtig in acteert), ‘Tess’, ‘Death And The Maiden’, etcetera. Niet stuk voor stuk meesterwerken, maar bijna altijd beter dan het werk van zijn tijdgenoten en van zijn epigonen.

Roman Polanski is ouder nu, kwetsbaarder. Hem opsluiten is een gevaarlijke zaak. Als hij dagen, weken tussen criminelen zit, eenzaam in een cel, dan gaat hij er ongetwijfeld aan ten onder. En de kans is groot dat ik dan niet veel later een in memoriam zal moeten schrijven – en ik had me voorgenomen dat niet meer te doen. Laat om die laatste, maar vooral om alle andere hier opgesomde redenen en argumenten Roman Polanski meteen weer vrij. De man heeft in zijn leven al voldoende afgezien. Laat Roman Polanski vrij!

 

ROMAN POLANSKI’S REPULSION

Medusa_uffizi

Polanski’s ‘Repulsion’ is een van mijn uitverkoren films, misschien ook wel doordat het thema van de schizofrenie me al zeer lange tijd boeit. Een groot deel van mijn licentieverhandeling ging erover, meer bepaald over de ‘double bind’. In ‘Repulsion’ speelt Catherine Deneuve haar beste rol en is ze, ondanks de psychische gekweldheid die ze de hele film lang gestalte geeft, op haar mooist. Of is het zoals bij de romantici de ‘horror’ die me aantrekt? “’Tis the tempestuous loveliness of terror,” zoals Shelley het uitdrukt in zijn gedicht ‘On the Medusa Of Leonardo Da Vinci In the Florentine Gallery’.

Afbeelding: Hoofd van Medusa, onbekende Vlaamse meester.