HOOGTEPUNT: EEN KIP DIE ACHTERSTEVOREN LOOPT

Flannery_1947

“When I was six I had a chicken that walked backward and was in the Pathe News. I was in it too with the chicken. I was just there to assist the chicken but it was the high point in my life. Everything since has been anticlimax.”

Flannery O’Connor, schrijfster van ‘Wise Blood’ , The ‘Violent Bear It Away’ en twee uitstekende verhalenbundels, ‘A Good Man Is Hard To Find’ en ‘Everything That Rises Must Converge’. John Huston maakte een onvergetelijke film van‘Wise Blood’.

DE NACHT VAN DE LEGUAAN III

night of the iguana 2

“All Women, whether they face it or not, want to see a man in a tied-up situation. They work at it all their lives, to get a man in a tied-up situation. Their lives are fullfilled, they’re satisfied at last, when they get a man, or as many men as they can, in the tied-up situation.”

Tennessee Williams, The Night Of the Iguana.

DE NACHT VAN DE LEGUAAN II – VOETNOTEN

Ik was niet uitgesproken moe toen ik ‘De nacht van de leguaan’ schreef. Het ‘gedicht’ begon met de eerste zin, tijdens het nogal indrukwekkende concert van Diana Jones, die ofwel vanwege de vorm van de traditionele folksong – in de stijl van the Carter Family – terugkeert naar de religie, ofwel echt gelovig is (maar in dat geval is ze dan toch een anti-Bush gelovige, wat kan tellen). Die zinsnede bleef in mijn hoofd hangen. In het weidse Amerikaanse landschap, boven de koude grijze grond doken wilde dieren op die elkaar verscheuren, of door mensen worden verscheurd of versneden. De treurwilgen ontsproten aan weer een lied van Diana Jones, over drugverslaving – waarin dealers worden vergeleken met ‘vipers’, adders. In de laatste strofe van die song komen vooral religieuze beelden voor. Religie in plaats van drugs? Ik heb het de zangeres niet durven vragen; haar handtekening heb ik wel, alsof ik een tiener ben en handtekeningen mij zullen behoeden voor iets onnoemelijks. Vervolgens kwamen de orchideeën uit Spike Jonze’s ‘Adaptation’, de orchideeën van Susan Orlean, journaliste voor The New Yorker, en van orchideeëndief John Laroche, erin geslopen. In de film werd van orchideeën een hallucinogene drug gemaakt.
Een dag later zag ik een dvd van ‘The Night Of the Iguana’, van John Huston, gebaseerd op het stuk van Tennessee Williams. Het is een schitterende film, met John Huston en Ava Gardner die zichzelf overtreffen. Zoals bijna altijd bij Tennessee Williams gaat ook ‘The Night Of The Iguana’ over seks, drank, drugs, leugens, zelfbedrog en hypocrisie. In deze film wordt de hypocrisie van het geloof hard aangepakt. Als ik me niet vergis wordt god er een wrede, seniele delinquent in genoemd. Een ander thema van Williams, een dat me nauw aan het hart ligt, is de troost van vreemden. Hoe mensen in elkaars armen de ellende van de wereld, hun mislukking en hun wanhoop kunnen vergeten. Of hoe liefde zoveel meer is dan seks. Op het einde van de film zegt Richard Burton, een ge-excommuniceerde priester, na het voorstel van Ava Gardner om de berg af te gaan naar de zee, waaruit alle leven voortkomt: “De berg af kan ik nog wel, maar weer naar boven wellicht niet meer.” Waarop Ava Gardner: “Ik zal je wel naar boven helpen, wees gerust.” Toen boog ik mijn hoofd en huilde ik, zoals bij een degelijk Hollywood-einde gebruikelijk is.
Over de filosofische achtergrond van het gedicht kan ik nu, wegens vermoeidheid, niet uitweiden. Je zou er de scholasticus Johannes Duns Scotus bij kunnen betrekken. Het brengt trouwens niet veel aarde aan de dijk als ik zeg dat wij de wereld niet kunnen kennen.

 

GELD MAAKT ONS KAPOT

The_Treasure_of_the_Sierra_Madre_(1947_poster)

Ik kijk door het raam naar het sombere zinken dak. Erboven een stukje blauw en een grote wolk. Ik neem een afwachtende houding aan. Aan het raam, het dak, het stukje blauw en de hemel heb ik niets. Er komen geen associaties – en die wil ik ook niet. Ik zit niet bij mijn pyschoanalyst, daar zit ik al jaren niet meer. Ik ben op mijn werk, maar ik zou elders willen zijn. Het is vier uur en ik ben het werk beu. Als je werkt voor het geld heb je niets aan je leven. Het is een vloek dat wij geld nodig hebben om te leven, dat wij vervelend werk moeten doen om aan geld te komen. Geld maakt ons kapot; als we het niet hebben omdat we er willen hebben (en omdat we dan honger en dorst lijden), als we het wel hebben omdat we bang zijn om het te verliezen en er geen meer te hebben (en honger en dorst te krijgen). In het lied Something In the Night zingt Bruce Springsteen:

You’re born with nothing and better off that way
As soon as you got something they send
Someone to try and take it away.

En in de meesterlijke film The Treasure Of the Sierra Madre van John Huston zie je hoe Humphrey Bogart verandert van een avonturier met een menselijk gezicht in een paranoïde smeerlap, zodra hij wat goud heeft vergaard. Op het einde van de film is Bogart dood en is het met zoveel moeite ontgonnen goud met de wind naar het Noorden weggewaaid, naar waar het vandaan kwam. Voor de oude goudzoeker, gespeeld door Walter Huston, vader van John Huston, is dit een immense, kosmische grap. Zijn lach werkt aanstekelijk – heel terecht won Walter Huston een Oscar – maar ik blijf er toch stil bij want ik had dat goud ook wel graag gewild. Ik speel niet op de Lotto, omdat ik niet geloof dat ik kan winnen, maar Laura speelt wel en samen met haar hoop ik dat ze ooit eens zal winnen. Een mens zit eigenaardig in mekaar.

BEAT THE DEVIL

Na enige jaren opgewekt door het leven te zijn gegaan ben ik opnieuw ten prooi gevallen aan zwaarmoedigheid, en dat nog wel in het hart van de lente. Vloeit die gemoedsstemming nog altijd voort uit het gebruik van bepaalde ‘geneesmiddelen’ en, vooral, uit het ontwenningsproces? Ik weet het niet. We zullen wel zien. Ik heb er genoeg over gezeurd.

Ik ben niet echt in de ‘mood’ om te schrijven. De interessantste uitspraken, wat mij betreft, staan in de commentaren bij dat polemisch stukje hiervoor. Ik vond het een boeiende discussie, maar ik wil er nu een punt achter zetten. Als ik er naar verwijs is het alsof ik het over een tekst van lang vergeten schrijvers heb, onverwachts ontdekt en enthousiast over die ontdekking. Het heeft niets met mezelf te maken. Het leek me gewoon goed om even vijand te zijn, om mezelf te definiëren, niet om iemand anders neer te sabelen. En nu die zeer tijdelijke ‘vijand’ met vakantie is wil ik hem zeker niet meer bestrijden. Ik neem aan dat deze zaak nu afgesloten is, ook al zijn er geen conclusies getrokken en werd niemand tot enige straf veroordeeld. Evenmin werd iemand vrijgesproken.

Ik kocht gisteren of eergisteren de nieuwe cd van the Flaming Lips, maar ik heb er nog niet naar geluisterd. Het zal wel de moeite lonen om dat wel te doen, maar ik heb voorlopig geen zin in muziek. Ik was zelfs vergeten mijn ‘jukebox’ in gang te zetten; dat heb ik nu wel gedaan, ik hoor the Cramps een nummer van Ricky Nelson verknoeien, dat moet ik maar snel wissen. Er is een tijd geweest dat ik van the Cramps hield, die is nu voorbij. Hun ‘muziek’ klinkt fake, je luistert dan veel beter naar Ricky Nelson zelf. En naar Bach, altijd naar Bach. Naar John Coltrane. Altijd naar John Coltrane. En waarom niet naar the Fugs, met hun Coca Cola Douche en How Sweet I Roamed From Field To Field? Dank zij the Fugs ben ik William Blake gaan lezen. En the Beach Boys, natuurlijk. De enige popmuziek die de popmuziek overstijgt, die groots is, tijdloos, overweldigend.

Gisteren en vanavond opnieuw zat ik te schaterlachen bij John Hustons Beat The Devil. Een oude film die ik nog niet had gezien. Je houdt het niet voor mogelijk. Alsof ik in een trailer woon, aan de rand van de stad. Met moordlust in mijn hart. Dat is natuurlijk niet zo… Ik heb Beat the Devil gewoon altijd gemist, ook destijds in het Filmmuseum, toen ik daar bijna elke dag het donker en het licht opzocht. Ik dacht dat ik daar alle films van John Huston had gezien. Maar niet. Ik heb in mijn hele lange leven geen gekkere, merkwaardigere film gezien dan Beat the Devil. Vraag me niet waar het over gaat, ik weet het niet. Het verhaal betekent niets. Truman Capote heeft het geschreven, als ik me niet vergis. In deze film van schitterende, geïnspireerde beelden, die vaak doen denken aan Bunuel en Vigo, en aan John Huston zelf, spelen de woorden de hoofdrol. Vanwege die woorden en het spel met die woorden heb ik zo gelachen. En natuurlijk vanwege de acteurs en actrices die die woorden uitspreken, ze op hun gezicht uitstrijken, vanwege de belichting die de woorden op hun gezicht accenten geeft, nuances, schakeringen, drama; vanwege John Huston, die middenin een woordenstroom de scène stopzet en overschakelt naar ‘something completely different’. Mijn hele lange leven heb ik niet eens geweten dat Jennifer Jones een echte sterke actrice was, even goed in het opwekken van de schaterlach als Groucho Marx of John Cleese.

Sonny Boy Williamson zingt inmiddels ‘Stop Right Now’ en dan zal ik dat maar doen. Wat ik nog wilde vermelden was de aanschaf van een nieuw scheerapparaat (voor mezelf!) en een nieuwe mobiele telefoon (voor A.) Waarom zulke banaliteiten vermelden? Binnenkort op dit scherm: de wederwaardigheden in verband met het gebruik van deze toestellen. Nu moet ik dringend naar the Flaming Lips gaan luisteren of, misschien veel beter, in bed met Paul Auster.