MUZIEK VAN DE GRENS

WoodyGuthrie

Gisteravond luisterde je naar muziek van de grens. De tijd van Zéro de conduite is begrensd, maar de geselecteerde muziek is dat nauwelijks. Componisten, songschrijvers, muzikanten, zangers en zangeressen nemen ons mee op hun reizen en vertellen ons over hun observaties en ervaringen. Met hen ontdekken we waarom mensen op reis vertrekken, voor korte of langere tijd, voor altijd. Waarom ze op de vlucht gaan, waarom ze in een vreemd land hun heil gaan zoeken. Met hen tasten we grenzen af. We schaffen visa, paspoorten, geschikte kleren aan. Met hen steken we grenzen over. In nieuwe streken, op het platteland of in de steden voelen we ons beter, slechter, gelukkiger, eenzamer, verstoten, verwenst, met gastvrijheid bejegend. Oude dichters zoals Remco Campert zijn begaan met ons lot. We lezen zijn droeve woorden en voelen ons getroost.
Aan de grens controleert de douane onze al dan niet schaarse bagage. Sommigen van ons worden bedreigd. In het akelige grenslicht ontwaren we politieagenten met wolfachtige honden en machinegeweren. Brutale woorden, geweld, folteringen zijn geen uitzondering.

We reizen uit liefde voor de anderen. We ontmoeten zachtaardige medemensen. In Rome, in Essaouira, in Stockholm. In Barcelona ontmoeten we Catalanen die zich goed in hun vel voelen in Spanje. Ze verschillen niet van Basken of Andalusiërs.
Onze liefde voor muziek en films voert ons naar Louisiana. We verblijven dagen en nachten in New Orleans, the Big Easy. Het is er gevaarlijk, waarschuwt Geoff Dyer ons. Maar niemand probeert ons te beroven of op een andere manier kwaad te doen. Canal Street lijkt wel de veiligste straat van de wereld. Van Louisiana reizen we door naar Texas en dan de grens over naar Mexico. Luister je mee naar Border Radio? The Blasters op A1 op de jukebox. Chain Of Fools van Aretha. Mad dog Margaritas. Naar Acapulco rijden we, op zoek naar Elvis, die er zoveel plezier beleefde en naar Bob Dylan. (Wat in hemelsnaam betekent ‘soft gut’?)

Op de spooktrein van Rickie Lee Jones zit je niet voor de kicks, maar alles wat schrik aanjaagt heeft toch een grote aantrekkingskracht. The imp of the perverse. Deed Edgar Allan Poe aan grensoverschrijdend gedrag? Met dat nichtje van hem? Een voorloper van Jerry Lee Lewis, last of the rock stars. Uit Ferriday in Louisiana afkomstig. Herinner je je Great Balls Of Fire nog, de film van Jim McBride met Dennis Quaid in de rol van Jerry Lee?

We schrikken van de volstrekt onmuzikale man Van de Lanotte, die in een straatje in Laredo de hoek omkomt. Blootshoofds. Waarom draagt hij geen sombrero? Afhandelcentra hebben we nodig voor wie de Oostendse grens oversteekt zonder papieren, brult hij. Echt waar? Afhandelcentra in de koningin van de badsteden? We geloven hem niet. Keren hem de rug toe. Gaan een bar binnen, luisteren naar liedjes over Matamoros, Vera Cruz, Oaxaco. Pas op in de steegjes van Juarez, zingt een Indiaan, de kans is groot dat ze je daar de keel oversnijden. Mijn hart is in de Highlands, aldus een oude cowboy.
Twee Belgen, uit het met de dag racistischer wordende Vlaanderen, nemen ons mee naar Memphis. Bobby Bland treedt op in de club van BB King op Beale Street. Hoor mijn verdriet, zingt hij met zijn hartverscheurende stem. Ach, we zijn zo’n vreemden in dit onvriendelijke land. Het wordt al gauw duidelijk: in Amerika is het niks beter. Old man Trump legt de rede het zwijgen op. In de dorpen zitten de meeste jongeren aan de crystal meth of erger. Overal, niet alleen in Texas, worden muren opgetrokken. De wereld wordt een grote gevangenis, een krankzinnigengesticht. Waar we ook komen stoten we op grenzen. Dat horen we veel zangers zingen. Hun oude liederen zijn weer actueel geworden. Die van Leadbelly, Cisco Houston, Woody Guthrie, Joan Baez en vele andere opstandige mannen en vrouwen.

Als de stilte intreedt herinner ik me dat ik als jongeman van een wereld zonder visa, zonder paspoorten, zonder ambassades, zonder grenzen droomde. Daar droom ik tegen beter weten in nog steeds van. Zéro de conduite, bedenk ik, is een radioprogramma voor dromers.

Foto: Woody Guthrie, 1941

JASON ISBELL & AMANDA SHIRES

amanda shires jason isbell

Ik had al een tijdje het gevoel dat Americana dood was. Maar ik zal me vergist hebben. Gisteren zag ik de toekomst van Americana, en tegelijk veel meer dan dat – want zelfs al mocht Americana dood zijn, dan zou Jason Isbell nog altijd een van de beste songschrijvers van zijn generatie zijn. Dat bewees hij gisteren met zijn no-nonsense concert in de ongezellige Witloof Bar van de Botanique, waar de helft van het publiek tegen bakstenen zuilen moet opkijken. Isbells Texaanse vriendin (of echtgenote, mocht je dat liever horen) Amanda Shires speelde het mooie openingsconcertje, zichzelf begeleidend op ukulele en viool. In de metro naar huis las ik haar teksten: helemaal anders dan die van haar vriend, minder verhalend, maar erg goed geschreven. Het poëtische en prozaïsche vullen elkaar hier uitstekend aan. Dat hoor je ook in het felle gitaarspel van Jason Isbell en de lyrische viool van Amanda Shires. Ik ben voor altijd gewonnen.

amanda shires 3

ZERO DE CONDUITE : FOLKROCK

radio,radio centraal,pop,zero de conduite,folk,folkrock,folk rock

Vandaag gaat Zéro de conduite over folkrock. Het is een muzieksoort die wordt betwist, die zelfs niet zou bestaan. Folkrock is een verzinsel van de media, wordt vaak beweerd. Maar als puntje bij paaltje komt is het een mooi begrip en kun je je er als dj op baseren om een aantal opwindende songs aan elkaar te rijgen. Die opwinding zal ik best kunnen gebruiken, want ik voel me ellendig en lusteloos. Komt het door de wind, het begin van de herfst, het verdwijnen van de fellere kleuren? Ik laat folkrock beginnen met een grote hit van the Animals, hun versie van een oude blues, The House Of the Rising Sun, over een bordeel in New Orleans. Je moet ergens beginnen. Britse folkrock komt wegens tijdgebrek deze maand niet aan bod. Maar volgende maand komt er een vervolg.

You’ve Got To Hide Your Love Away – The Beatles – Help

The House Of The Rising Sun – The Animals – The Complete Animals

He’s Got No Love – The Searchers – Take Me For What I’m Worth

Till You Say You’ll Be Mine – Jackie DeShannon – Breakin’ It Up On The Beatles Tour!

Loneliest Girl In Town – Reparata & the Delrons – The Best Of Reparata & the Delrons

She Don’t Care About Time – The Byrds – Turn! Turn! Turn!

Love Minus Zero / No Limit – Bob Dylan – Bringing It All Back Home

It’s All Over Now Baby Blue – Them – The Story Of Them

Here Comes The Night – Lulu – Bert Berns Story Volume One

She Belongs To Me – The Masterminds – Hip Young Guitar Slinger

Neighbor Don’t You Worry – Buffalo Springfield – Box Set

Man With No Expression – The Hollies – At Abbey Road 1966-1970

High And Dry – The Rolling Stones – Aftermath

A Message To Pretty – Love – Love

Homeward Bound – Cher – The Best Of the Imperial Recordings

The Last Thing On My Mind – Marianne Faithfull – Live At the BBC

I’m Not Saying – Nico – Hip Young Guitar Slinger

I’ve Got A Secret (Didn’t We Shake Sugaree) – Fred Neil – Fred Neil

Black Sheep Boy – Tim Hardin – Hang On To A Dream: The Verve Recordings

Drifter’s Sunrise – Bob Lind – Elusive Butterfly

This Is What I Was Made For – The Grass Roots – Where Were You When I Needed You

What’s Exactly The Matter With Me – Barry McGuire – Upon A Painted Ocean

I Found A Girl – P.F. Sloan – Here’s Where I Belong – The Best Of the Dunhill Years

P.F. Sloan – Jimmy Webb – Words And Music

Go Where You Wanna Go – The Mamas & the Papas – All the Leaves Are Brown

You Know What I Mean – The Turtles – Hard Workin’ Man: The Jack Nitzsche Story Vol 2

Coconut Grove – The Lovin’ Spoonful – Hums Of the Lovin Spoonful

Greenwich Village Folk Song Salesman – Nancy Sinatra & Lee Hazlewood – Fairy Tales and Fantasies

Natural To Be Gone – John Hartford – The Love Album / Housing Project

Fakin It – Simon & Garfunkel – Tales From New York

Daddy Rollin’ In Your Arms – Dion – Dion

Mary, Mary – Paul Butterfield Blues Band – East-West

Hey Joe – Jimi Hendrix Experience – Are You Experienced?

Morning Dew – Tim Rose – Tim Rose

Treat Me Bad – Moby Grape – Truly Fine Citizen

That’s the Bag I’m In – H.P. Lovecraft – Two Originals From H.P. Lovecraft

Les gens sont fous, les temps sont flous – Jacques Dutronc – Volume 1: 1966-1967

Beatnik – Michel Polnareff – Pop à Paris Vol 5

If You Want My Love – The Nightcrawlers – The Little Black Egg

At the River’s Edge – New Colony Six – Nuggets

Under the Tree Of Love And Laughter – The Cake – More Of the Cake

Prominent Men – The Velvet Underground – Peel Slowly And See Vol 1

Sail Away – Pearls Before Swine – These Things Too

Living In the Country – Arlo Guthrie – Running Down the Road

Corrina, Corrina – Rising Sons – Rising Sons

High Flying Bird – We Five – Make Somebody Happy

The Midnight Special – Creedence Clearwater Revival – CCR 3: 1969

Midnight Cowboy – John Barry – Midnight Cowboy Soundtrack

radio,radio centraal,pop,zero de conduite,folk,folkrock,folk rock

Dit is zoals altijd een te lange lijst. Tijdens het programma worden helaas nog nummers geschrapt. Veel luisterplezier online via de website van radio centraal. Zéro de conduite is er elke eerste zaterdag van de maand van 18 tot 20 uur.

DE TECHNIEK VAN GUY CLARK

guy clark,townes van zandt,steve earle,techne,emmylou harris,muziek,country,instrumenten,tehcniek,pop,folk,texas,verhalen,kunst

Gisteravond zat ik nog een keer te luisteren naar ‘Better Days’ van Guy Clark, de singer-songwriter uit Texas die over enkele dagen 66 wordt en in ons land nog steeds even weinig bekend is als bij het verschijnen van ‘Old No. 1’, zijn verrassend debuut uit 1975.  Maar liefhebbers van americana noemen hem meestal in één adem met Townes Van Zandt en Steve Earle. Townes is inmiddels dood en een legende en Steve Earle berucht en (bijna) beroemd. Waarom vallen de liedjes van Guy Clark dan zo weinig in de smaak? In België houden maar weinig melomanen van countrymuziek; soms wordt over het genre zelfs met afgrijzen gesproken en geschreven. Waarschijnlijk te wijten aan de nasale stemmen, de realistische teksten – en in sommige gevallen aan de sentimentaliteit en de kitscherige kostuums.

Maar Guy Clark een typische countryzanger noemen zou verkeerd zijn. Zijn stijl leunt meer aan bij folk; zijn songs zijn verhalen, soms gedichten. Sentimentaliteit is hem vreemd. Hij heeft het over zeilboten, tomaten, de mandoline van Picasso, spullen die werken (“stuff you don’t hang on the wall”), gitaarsnaren, de Texaanse keuken, whisky, de laatste revolverhelden, instantkoffie, daklozen, hotelkamers, timmerlieden, enz. Je hoort op zijn platen veel plezier en bezieling, zowel in zijn warme stem als in het verfijnde spel van de muzikanten die hem begeleiden. Voor hen is het een eer erbij te mogen zijn. Je voelt aan dat ze houden van zijn levensechte songs, van zijn warme persoonlijkheid. Jammer toch dat niet wat meer muziekliefhebbers Guy Clark’s parels uit het duister tevoorschijn halen. Bij ons wordt het zelfs moeilijk om nog platen van de man te vinden. Maar de liedjesschrijver uit Texas volhardt. Zijn liefde voor het vak is groot. Ja, net als een timmerman of een meubelmaker is hij een vakman, wat hetzelfde is als een kunstenaar, zeker als je kunst als τέχνη (techné) beschouwt, wat de oude Grieken deden. Toch wordt techniek vaak als het tegenovergestelde van kunst beschouwd. Kunstenaars mogen in dat geval geen vuile handen hebben, zangers geen rauwe stem, gitaristen geen bloedende vingers. Op de hoezen van Guy Clark’s platen zie je wel eens mooie afbeeldingen van instrumenten, zelfs van schaafsel. Dat is geen toeval: de liedjesschrijver is ook ‘luthier’, hij herstelt en maakt gitaren. Is dat de reden waarom in de opnamestudio zoveel zorg wordt besteed aan de klank van gitaren, violen, mandolines, en andere snaarinstrumenten? Voor de ‘crafstman’ naar de studio trekt schaaft hij lang aan zijn teksten, dat hoor je al bij een eerste beluistering. Toch is het eindresultaat niet klinisch, niet ‘perfect’. De songs zijn ruwe diamanten, om de titel van een elpee van John Prine aan te halen.

Ja, en gisteravond kreeg ik nog een keer tranen in de ogen bij ‘Randall Knife’, het lied dat Guy Clark schreef naar aanleiding van de dood van zijn vader. Zonder sentimenteel te zijn weet de zanger met die song toch keer op keer het hart te raken. ‘Better Days’ is waarschijnlijk zijn beste langspeelplaat, maar heel zijn oeuvre verdient bestaansrecht. Schitterend is ook ‘I Don’t Love You Much Do I’, terug te vinden op ‘Boats To Build’ en op de pas verschenen ‘Songbird’-box van Emmylou Harris. En er is nog veel meer moois. Zal ik nog eens een lijstje maken?