OVER DE WAARDE VAN HOOCHIEKOOCHIE

Uit mijn vorige notitie mag duidelijk blijken dat ik niet voor mezelf schrijf maar wel voor jou, beste lezer. En wellicht omdat ik het fijn vind dat mijn ijdelheid wordt gestreeld door je aandacht. Ik vind het eveneens fijn om jouw ijdelheid te strelen door je zomaar toegang te geven tot wat er zich in mijn hoofd – en in mijn leven – afspeelt en door je af en toe met symbolische rijkdom te overladen.

Maar ik zal er niet langer doekjes om winden. Ik probeer zo goed mogelijk en zo eerlijk mogelijk te schrijven over mensen en dingen waarover ik iets weet, of over persoonlijke ervaringen die ik voldoende algemeen vind en waarvan ik denk dat ‘de anderen’ er iets aan hebben; daarnaast is het mijn bedoeling een beetje schoonheid aan de wereld toe te voegen. Dat werd tot woensdag 13 februari kennelijk zeer op prijs gesteld. Wat ik op bijna drie jaar zorgvuldig en geduldig, met veel toewijding, heb opgebouwd gooien de computers van Skynet nu helemaal overhoop. Wellicht is het idioot van me maar ik erger me mateloos aan deze op hol geslagen toestand. Ja, bijna drie jaar heb ik hard gewerkt – en ook veel plezier beleefd – aan het maken van deze literaire ‘puzzel’ die hoochiekoochie heet. Ik ben van mening dat deze teksten even veel waarde hebben als wanneer ze in een boek zouden gedrukt staan. Voor mij is deze wijze van ‘publiceren’ bijna ideaal om een enigszins substantieel publiek te bereiken, omdat het mij aan voldoende sociale vaardigheden en overredingskracht ontbreekt om door te dringen in literaire kringen en cenakels en om uitgevers te overtuigen van de waarde en de schoonheid van mijn geschriften. Op deze manier sla ik immers de schakel van het uitgeven over. Maar bijna altijd besteed ik evenveel zorg aan de eindredactie van wat hier verschijnt als wanneer het voor een boek zou zijn bestemd. Ik heb de indruk dat een aantal lezers dat ingezien heeft en dat mijn hoge positie in de verschillende lijsten echt wel te danken was aan de kwaliteit van wat ik onder woorden breng. Nu zijn die blijken van waardering op enkele dagen teniet gedaan.

Ik geloof niet dat deze klachten uit zelfgenoegzaamheid voortvloeien, of geuit worden omdat ik elitair of arrogant zou zijn. Toch is er – daar kan niemand onderuit – duidelijk een verschil in kwaliteit (en inhoudelijke duurzaamheid) tussen de blogs. Waarmee ik niet wil zeggen dat bloggers die andere ambities hebben dan ik idioten zijn. Integendeel. Voor mij is vrijheid geen hol begrip, dus iedereen mag doen wat hij wil zolang hij mij of degenen die mij dierbaar zijn maar niet kwetst. Maar verwacht van mij geen respect voor mensen die anderen napraten of voor degenen die alleen maar paragrafen en prentjes knippen en plakken. Ik heb ook geen respect voor postzegelverzamelaars. Ze laten me onverschillig. Ik kan me niet met alles bezighouden. Mijn liefde gaat uit naar gepassioneerde mensen, naar mensen die zich inzetten voor een project van de verbeelding en het plezier. Mijn liefde gaat uit naar mensen die het leven liefhebben en de anderen als gelijken behandelen. In mijn hart is plaats voor vreugde en verdriet. Ik geef toe dat mijn levensvreugde vaak wordt overschaduwd door mijn angst voor de dood. Maar ik merk dat ik aan een belijdenis begonnen ben, en dat was niet mijn bedoeling.

Dit zijn hopelijk mijn laatste woorden over dit onderwerp. Nu ga ik lezen en inspiratie zoeken voor nieuwe teksten, voor morgen, overmorgen en de volgende jaren.

EEN BEKENTENIS IS GEEN EXHIBITIONISME

rousseau

Wat ik gisteren bekendmaakte over mijn geneesmiddelengebruik is geen uiting van exhibitionisme. Het viel me erg moeilijk om hierover openhartig te zijn. Mijn vrienden, mijn collega’s, bijna niemand wist van de ernst van mijn toestand af. Ik zelf had ook meestal de neiging dat allemaal te verdringen, te doen alsof er niets aan de hand was, of toch niets ernstigs. Ik wilde voortgaan met leven zoals iedereen, alles doen wat de anderen doen, als ik daar zin in had, bedoel ik – en hen soms zelfs overtreffen. Alsof ik onkwetsbaar was, ben. Alsof ik een ander was. Zo’n lijstje had ik nooit eerder gemaakt; ik ben er gisteren zelf van geschrokken.

Ik heb de knoop doorgehakt om dit publiek te  maken, na me nog eens voor de geest te hebben gehaald waarom ik aan deze onderneming – dit elektronisch boek dat de werktitel ‘hoochiekoochie’ meekreeg, een titel die mijn ‘verachting’ van mijn zwaktes verraadt – ben begonnen (op 8 maart 2005). En ik herinnerde me nog heel goed, ook al had ik het niet met veel zoveel woorden gezegd, waarom ik eraan begon.

De basis van al wat ik zou schrijven, het uitgangspunt van hoochiekoochie, liep gelijk met dat van Rousseau in zijn ‘Bekentenissen’. Denk nu niet dat ik me met de grote filosoof wil vergelijken. Ik heb het slechts over zijn uitgangspunt, waarmee hij zijn opzienbarende boek begint. En in het Nederlands staat er dit:
“Ik ga iets ondernemen dat nooit eerder is gedaan en dat, als het eenmaal is uitgevoerd, niet zal worden nagevolgd. Ik wil aan mijn medemensen een mens laten zien zoals hij werkelijk is en die mens, dat ben ik zelf.
Enkel en alleen ik zelf. Ik ervaar mijn eigen innerlijk en ik ken de mensen. Ik ben niet gemaakt als enig ander mens die ik heb ontmoet. Ik durf zelfs te geloven dat ik niet gemaakt ben als enig ander mens ter wereld. Ook al zou ik niet beter zijn, ik ben op zijn minst anders. Of de natuur er goed of slecht aan heeft gedaan de mal te breken waarin ik gegoten ben, daarover kan men alleen oordelen als men mij gelezen heeft.”
Zijn onderneming zal door geen mens worden nagevolgd, schrijft Rousseau. En ik denk dat het waar is, ook al lijkt het niet zo. Mijn uitgangspunt is hetzelfde maar de onderneming is anders.
Plastic Ono Band(Ik ken maar een kunstenaar die even ver is gegaan in het zichzelf blootgeven en dat is John Lennon, op zijn John Lennon/Plastic Ono Band elpee, uitgebracht in 1970, dat wonderlijke jaar.)
Zelf voel ik mij nu naakt en zeer kwetsbaar, alsof ik droom dat ik opgesloten zit in een glazen ruimte. Iedereen kan mij in mijn naaktheid en kwetsbaarheid bespieden en ik kan aan geen blik ontsnappen. Maar dat is mijn ‘opdracht’ en het is niet mijn bedoeling de strijd nu op te geven. Want ik voel me behalve zwak ook sterk en vertrouw erop dat wat ik schrijf en hoe ik leef waardevol is. Ook geloof ik dat ik soms wat schoonheid voortbreng.

Het is geen gemakkelijk leven. Maar dat had ik niet eens verwacht. Ik was van bijna in het begin gewaarschuwd. Ik maak mezelf niets wijs: het wordt niet gemakkelijker, het wordt niet beter, ik bedoel voor mezelf, niet voor de anderen, want dat weet ik niet.

NIEUWE BEKENTENISSEN VAN EEN CONSUMENT

rousseau

Toen ik op 8 maart vorig jaar met deze weblog van start ging had ik de eerste zinnen uit Rousseaus Bekentenissen voor ogen: “Ik ga iets ondernemen dat nooit eerder is gedaan en dat, als het eenmaal is uitgevoerd, niet zal worden nagevolgd. Ik wil aan mijn medemensen een mens laten zien zoals hij werkelijk is en die mens, dat ben ik zelf.” Wat voor Rousseau mogelijk was geweest, moest voor mij ook mogelijk zijn, vond ik. Inmiddels zijn we anderhalf jaar later… Ben ik even eerlijk geweest als Rousseau? Heb ik me laten zien zoals ik werkelijk ben? In het begin maakte ik alleen gebruik van woorden, een paar maanden later is er flickr bijgekomen, waardoor ik mijn autobiografie ook kon illustreren. Voortdurend moest ik op mijn hoede zijn om toch maar niet de grens tussen openhartigheid en exhibitionisme te overschrijden. Ik wilde laten zien wie ik was zonder mijn intimiteit prijs te geven. Dat zal wel een paradox zijn, denk ik nu. Ik wilde praten over mijn geluk en mijn ongeluk, over mijn gezondheid en mijn kwalen. (Op dit ogenblik kan ik nauwelijks schrijven van de pijn. Ik heb opnieuw een opflakkering van het ‘irritable bowel syndrome’, een ziekte die ik niemand toewens. Bij nader inzien wens ik niemand om het even welke ziekte toe.)

Tijdens het ontbijt zat ik mij weer eens af te vragen waar mijn consumptiedrang vandaan komt. Ik zie nu dat mijn eerste notitie in dit elektronisch dagboek daar ook al over ging. “Kopen om te ontsnappen”, schreef ik. “Mijn huis staat vol oud, waardeloos papier.” Sindsdien is er veel nieuw waardeloos papier bijgekomen. En niet alleen papier! Aan wat wil ik ontsnappen? Wellicht aan het besef dat het leven kortstondig is. Aan de angst voor ziekte en dood. Aan de zekerheid dat de beste jaren van mijn leven voorbij zijn. Ook al zijn de dingen die ik koop vanuit economisch gezichtspunt waardeloos, toch zullen ze zeer waarschijnlijk langer bestaan dan ik. Ook hier zit weer iets paradoxaals in. Want hoe meer ik mij omring met boeken en films en muziek hoe moeilijker het zal zijn om er afstand van te doen en om afscheid te nemen van het leven. Al dat papier en plastic, waarop en waarin eeuwigheid vervat zit, is mij dierbaar en ketent mij aan het leven.

Ach, waar maak ik me druk over. Op dit ogenblik gebeuren de ergste dingen in de wereld. Tot mijn achtendertigste heb ik een mooi en soms avontuurlijk leven gehad. Ik heb het interessantste decennium van de vorige eeuw als tiener mee gemaakt (ik bedoel echt mee maken). Na mijn achtendertigste – toen ik een vast beroep heb aangevat – heb ik nog talloze gelukkige momenten beleefd en vooral veel boeiende reizen gemaakt. En de toekomst? We zullen wel zien. Nu leef ik nu.
Ik zal nog maar eens eerlijk zijn en opbiechten wat mijn spilzucht heeft opgeleverd:

Polycarbonaat (met geluid):

Bonnie ‘Prince’ Billy – The Letting Go
Hacienda Brothers – What’s Wrong With Right
Lambchop – Damaged
Matt Ward – Post-War
John Philips – John The Wolfking Of L.A.
Bert Jansch – The Black Swan
Mercury Rev – The Essential Mercury Rev
Solomon Burke – Nashville
Sparklehorse – Dreamt For Light Years In The Belly Of A Mountain
Hard Workin’ Man – The Jack Nitzsche Story Volume 2
Yo La Tengo – I Am Not Afraid Of You And I Will Beat Your Ass

Polycarbonaat (met beelden en geluid):

Terrence Malick – Days Of Heaven
Brian De Palma – Carlito’s Way
Brian De Palma – Carrie
Tom Tykwer – Lola Rennt
Paul Auster – Lulu On The Bridge
Sam Peckinpah – The Wild Bunch
John Ford – The Searchers
Richard Linklater – Before Sunset
Martin Scorsese – The Last Waltz
Frederico Fellini – De Witte Sjeik
Michael Powell – Peeping Tom
James Mangold – Walk The Line
Margaret Brown – Be Here To Love Me
Blake Edwards – Breakfast At Tiffany’s
Richard Brooks – In Cold Blood
Bennett Miller – Capote
Wong Kar Wai – Chung King Express
Wong Kar Wai – Fallen Angels
Wong Kar Wai – In The Mood For Love
Wong Kar Wai – 2046

Papier:

Dictionary Of Idioms
Berlin Atlas
Portugal Rough Guide
40 digitale fotobewerkingtechnieken
George Pelecanos – Drama City
Laurence Sterne – Tristram Shandy
Hanif Kureishi – My Ear At His Heart
Geerten Meijsing en Doeschka Meijsing – Moord en Doodslag
Voltaire – Fransman in Londen – Brieven uit Engeland
Stefan Hertmans – Het Putje van Milete
Tom Piazza – My Cold War
Michael Cunningham – Specimen Days (nog een keer)
John Irving – My Movie Business – A Memoir
Sean Hepburn Ferrer – Audrey Hepburn, An Elegant Spirit
Film Posters of the 70s
Diverse tijdschriften.

Benzine heb ik echter niet gekocht.

Over veel van die dvd’s en cd’s en over een aantal boeken zou ik nu al verhalen kunnen vertellen, over In Cold Blood bijvoorbeeld, of over The Black Swan, of over Days Of Heaven. Maar ik laat het allemaal bezinken. En misschien zal ik het dan later, stuk voor stuk, bezingen of verwensen. Wat ik koop is vaak goud waard. Alleen is het geen tastbaar goud. Het zijn stuk voor stuk oliebronnen voor de geest: ze geven hem energie en voeding. Zo kan hij in beweging blijven en zich blijven kenbaar maken. Zo kan hij zich laten kennen in een zo eerlijk mogelijk verhaal. Zo kan hij beelden uit het leven grijpen en er kleine muziekjes van maken. En wie weet zal hij ze ooit voor het voetlicht brengen als een zanger zonder naam. Als’t god belieft, pleegde mijn moeder te zeggen. Die moeten we dan ook nog maar eens een keer uitvinden.

“The world is not my home
I’m just a-passing through
You got to come on up to the house.”
Tom Waits

ELEGIE VOOR TOWNES VAN ZANDT

Townes-Van-Zandt-1

Zaterdagnacht, nadat onze vrienden het huis uit waren, nadat we lekker gegeten hadden, en wijn gedronken, en plaatjes gedraaid, van Bob Dylan, the Kinks, Traffic, the Rolling Stones, Irma Thomas, the Beatles, Muddy Waters, Howlin’ Wolf en vele anderen, nadat we met z’n allen hadden meegezongen op Don’t You Fret (the Kinks), nadat de Spaanse buurman had gebeld om zijn beklag te doen over het ‘lawaai’, daarna, toen we alleen achter waren gebleven, overviel mij een onuitsprekelijke droefheid. Dat heb ik wel vaker na het afscheid nemen. Ik lijd kennelijk aan wat in de psychoanalyse ‘verlatingsneurose’ wordt genoemd. Er valt mee te leven, maar het is niet gemakkelijk.

Om de leegte die er was ontstaan na het vertrek van de vrienden uit Antwerpen op te vullen nam ik mijn gitaar en speelde enkele akkoorden, en begon wat te ‘zingen’, een soort van elegie voor Townes Van Zandt (jammer genoeg herinner ik me melodie noch tekst); na enige minuten sloeg het zingen om in huilen, dikke tranen rolden over mijn wangen, voor Townes Van Zandt. Terwijl echte mannen toch niet huilen! Ik heb Townes twee keer zien optreden; het waren bijzonder intense en lange concerten van een eenzame man, een van de beste liedjesschrijvers van zijn generatie, even goed als Bob Dylan of John Prine, maar weinig gekend, waarschijnlijk vanwege zijn schuchterheid en zijn alcoholisme. Ik huilde en was ook boos omdat ik de man nooit had aangesproken en hem mijn grote bewondering nooit had meegedeeld, terwijl ik daar toch voldoende gelegenheid voor had gehad. Ik had met hem zelfs een nacht kunnen doorzakken hier in Brussel; ik vermoed dat hij dat wel zou geapprecieerd hebben, want hij zag er beide keren erg eenzaam en hulpeloos uit. Maar ik heb het niet gedaan en nu is het natuurlijk niet meer mogelijk. Al zeven of acht jaar niet meer. Sinds zijn overlijden in 1997 is hij wat bekender geworden, dankzij onder meer the Cowboy Junkies, Emmylou Harris, Steve Earle en Lucinda Williams. De tranen zijn opgedroogd, maar de droefheid gaat niet weg. To Live Is To Fly blijft in mijn hoofd spoken.

Gisteravond zag ik Paul Weller live op televisie. Ik was verrast door zijn jeugdige levendigheid. Ik ben niet echt gek op zijn solowerk, en the Style Council kon mij ook maar matig boeien. Wel boeiend vond ik Setting Sons en Sound Affects van the Jam, dat was echte pop in de voetsporen van the Who, the Kinks en the Beatles. Paul Weller ziet er nog steeds goed uit, een echte mod. Sommigen noemen hem the changing man (waarom die clichés altijd?), maar eigenlijk verandert hij niet. Misschien verandert alleen zijn portret?

Omdat ik bang was dat mijn computer zou crashen heb ik zaterdag, voor het bezoek van de vrienden, snel nog zoveel mogelijk foto’s op flickr gepost, zonder echt goed op de kwaliteit te letten. Niet dat dat zoveel uitmaakt. Het is eigenlijk meer een soort van autobiografie in beelden dan een poging tot artistieke expressie. Maar moet een autobiografie in beelden ook niet aan bepaalde kwaliteiten voldoen? Ik weet het nog altijd niet goed. Moet je vooral niet zo eerlijk mogelijk zijn? Ben ik dat? Dat weet ik ook niet. Ik probeer het te zijn. Ik probeer geen mythe te creëren, maar de waarheid van een leven te tonen. Of liever een aantal elementen van dat leven. Dat leven vanuit een welbepaald perspectief bekeken. Meer de vluchtlijnen van dat leven, dan het alledaagse, hoewel je niet goed het onderscheid kunt maken. Eigenlijk zijn er geen nauwkeurig afgebakende grenzen. Ik wil eerlijk zijn en de waarheid laten spreken, maar ik wil geen exhibitionist zijn. Ik wil geen kicks krijgen van mezelf aan vreemden te tonen. Daar is het mij helemaal niet om te doen. Het gaat vooral om dat vonkje, denk ik, waar ik het een paar dagen geleden over had. Ik moet er zorg voor dragen dat het vonkje niet uitdooft. Zorg dragen, zorgvuldig zijn, geduldig… Uit het ene vonkje kan, als ik voldoende geduld heb, een veelvoud ontstaan, uit een stem, een veelvoud van stemmen. Stemmingen en ontstemmingen. Sporen en ontsporingen. Ben ik nu bezig aan een manifest? Ik denk het niet. Ik laat me gewoonweg even aan het woord.