BEDACHTZAME VERSPREKINGEN

De dagen hangen aan elkaar met de lijm van de eentonigheid. De wereld is uit zijn voegen; rampspoed, ongenoegen, woede alom. Toch zit ik maar wat voor mij uit te staren, ternauwernood bij iets betrokken, uitgeteld, van het warme leven uitgesloten. Weinig langspeelplaten worden uit hun hoezen gehaald, weinig boeken uitgelezen, geplande teksten blijven ongeschreven. Alleen in een al aan de randen afgesleten scherf van het verleden leef ik in woorden soms wat op, in het gezelschap van een goede vriend, hij die in de herfst van 1991 uit het leven stapte. Van hemzelf, de man, blijft weinig meer over dan de overwoekerde herinneringen die ik aan hem heb en enkele boeken – verzamelingen van ooit onsterfelijke dichters, een encyclopedie van onzichtbare films – die hij me schonk. De gulle, onvervangbare vriend. Vaak denk ik nu aan Coming Down Again van the Rolling Stones, opnieuw zo toepasselijk geworden:

Coming down again, coming down again
Where are all my friends?

Soms ben ik nog boos. Zoals maandag en dinsdag over het misdadige taalgebruik van Vlaamse politici, niet die ene, meerdere. Ik uitte mijn ongenoegen op facebook en wens die weloverwogen boze woorden hier niet te herhalen. Mijn protest kreeg bijval, maar wat had ik anders verwacht? De meeste van mijn facebookcontacten (en al mijn vrienden, hoe ver weg ook) zijn beschaafde mensen. Hopelijk zijn die onzichtbare, met rede begiftigde zielen, dat zelfs allemaal. Toch zie ik ook bij sommigen in dat algoritmische universum redenen tot ongerustheid. Ik zie onder hen de wanhoop en uitzichtloosheid toenemen. Verontrustend is dat sommigen in fanatici veranderen. Zo is er een kunstenares die elke dag opnieuw beweert dat het levens verwoestende virus – 200.000 doden in de VS, 10.000 in ons land – niets bedreigends heeft, waarvoor ze uit een groot aantal onbetrouwbare bronnen ‘bewijsmateriaal’ aanvoert. Zo zijn er meer en hun aantal lijkt toe te nemen. Zelfs Van Morrison, van wie ooit werd gedacht dat hij een visionair was, is toegetreden tot de Confederacy of Dunces, om het zo oneerbiedig met die woorden van John Kennedy Toole uit te drukken. Zal ik haar, de kunstenares, ontvrienden? Ik bewonder haar werk al zo lang. De boeken met reproducties van haar schilderijen liggen en staan hier binnen handbereik. Je ontvriendt niet iemand die anders denkt, dat weet ik. Maar is het wel denken wat mensen als zij doen, of is het fanatisme, mogelijk ingegeven door angst of existentiële onzekerheid?

Soms ben ik nog bedroefd. Als ik van oude vrienden maandenlang niets hoor. Maar dan vraag ik me meteen af of ik zelf wel een levensteken geef. De sociale media hebben wat mij betreft het briefschrijven onmogelijk gemaakt. Dat was al begonnen met e-mail, maar lange tijd ben ik toch in die vorm brieven blijven schrijven, ben ik blijven doen alsof het brieven waren. Ik dacht modern en zelfs postmodern te zijn en tegelijk de stijlen en gebruiken van de negentiende eeuw – en antieker – te continueren. Soms ben ik ook bedroefd omdat ik degenen die ik niet hoor zelfs niet zie. Dat geeft mij het gevoel dat ik al niet meer besta. Op zes maanden tijd heb ik één keer mijn zoon gezien. Buitenshuis, omdat mijn huisarts dat adviseerde. Af en toe praat ik even met de buren van hiernaast, als ze hier voor de deur staan met wat boodschappen voor ons, water en bier. Een keer zaten we een middag bij hen in de tuin, te converseren en wijn te drinken, op voldoende afstand, op onze hoede. Met mijn vrouw voer ik natuurlijk ook nog gesprekken. Maar die gaan bijvoorbeeld over dat ik niemand meer zie en met niemand meer praat, dat de wereld uit zijn voegen is. Vervolgens laat ik haar Coming Down Again horen.

Soms ben ik nog ontzet. De toestand in de Verenigde Staten is explosief. In mijn jeugd en ook later was the Big Country het land van mijn dromen. Toen ik in de eerste helft van de jaren negentig eindelijk met de Greyhound door Amerika kon gaan reizen ging een lang gekoesterde wens in vervulling. Elke straat, elk dorp, elke grootstad, elke staat en alle woorden die mij tegemoet kwamen en alle muziek in alle bars en clubs en platenwinkels – alles daar wond mij op en veroverde mijn hart. Nu blijft van die gigantische betovering weinig over. Sinds de tiran Trump met zijn hart van geld is opgedoken, maar eigenlijk al langer, is het een land waar ik bang voor ben. Het lijkt op een instortend rijk, ten prooi gevallen aan waanzin en zelfvernietiging, maar nog steeds gevaarlijk vanwege zijn leger, zijn nucleaire wapens.

Soms ben ik nog bezorgd. In Europa staat de enige politieke leider waar ik vertrouwen in had op het punt te vertrekken. Angela Merkel heeft er alles voor gedaan om ons met elkaar en met de rest van de wereld te verzoenen; vooral met degenen die in angst voor geweld en oorlog en in armoede naar hier komen, omdat ze denken dat het hier beter is. Ze is daar zo te zien niet in geslaagd. Zal iemand als Ursula von der Leyen zich even sterk tonen, zal zij ons weer verenigen? Zal zij een politicus met een menselijk gelaat zijn? Ze lijkt me een moedige en doortastende vrouw, maar de vijanden van de rede staan al klaar om uit hun duister moeras tevoorschijn te treden, met hun irrationele slogans en hun haatvolle monden, met hun voor het hanteren van wapens afgerichte handen.

Wou je mij iets zeggen, iets schrijven? Heb je mij iets te vertellen? Is dit leven nog de moeite waard om te leven? Is het verkeerd te denken dat de jongeren ons hebben opgegeven? Dat ze niet langer, zoals wij in het verleden deden, te rade willen gaan bij oudere, door ervaring wijzer geworden vrouwen en mannen? Dat ze ons liever kwijt dan rijk zijn? Vergis ik mij? Waarom hoor ik je stem niet? Ben je met verstomming geslagen of ben je even sprakeloos als ik? Leef je net zoals ik alleen nog maar in het verleden, in een klein deeltje daarvan, in die korte tijdspanne waarvan je denkt dat je toen alles had wat je nodig had en al de rest, auto’s en huizen en reizen naar exotische stranden en steden, overbodig was? Ik weet het niet. Ik weet niet wat we nog zijn en waar we nog zijn en waar we naartoe gaan.

*
Foto: Agnes Anquinet

Auteur: Martin Pulaski

Dichter, schrijver, blogger, DJ, sensitivist. Stadsleven, literatuur, muziek, film, kunsten. Radioprogramma ‘Zéro de conduite’ op Radio Centraal Antwerpen 106.7 fm en streaming.

9 gedachten over “BEDACHTZAME VERSPREKINGEN”

  1. De sociale media hebben wat mij betreft het briefschrijven onmogelijk gemaakt. Dat was al begonnen met e-mail, maar lange tijd ben ik toch in die vorm brieven blijven schrijven, ben ik blijven doen alsof het brieven waren. Ik dacht modern en zelfs postmodern te zijn en tegelijk de stijlen en gebruiken van de negentiende eeuw – en antieker – te continueren

    [cid:d20d87ba-0632-4c2c-a609-d1c94b8bec2c]

    Goedemorgen Martin,

    al vele jaren schrijf ik je. Nu en dan.

    Maar, ik besef wel degelijk dat je liever een brief kreeg van een dichte vriend. Dichterbij jou. Hij die je gisteren kent en ook je morgen.

    We blijven selectief, ook in de appreciatie van waardering. Daar is niets fout mee. Bij een compliment van sommigen ben ik beneveld. Andere ga ik ondankbaar voorbij.

    Deze ‘brief’ zal je dag niet goed maken, noch je bedachtzame versprekingen oppoetsen of doen verbleken. Het is in het beste geval: een korte verstrooiing. Een achteloos vergeten.

    Blijven ademen, Martin.

    https://klara.be/word-wakker-met-de-gedachtenlezer

    ________________________________

    Geliked door 1 persoon

    1. Uvi, ik heb je inmiddels talloze ‘reacties’ (soms bijna brieven en gedichten) op één na altijd gewaardeerd. Bijna altijd beleef ik er genoegen aan en soms zetten ze me tot nadenken aan. Zelf ben ik al een hele tijd slecht in communicatie, als ik dat niet altijd al geweest ben. Al is het waar dat ik tot omstreeks het jaar 2000 nogal wat brieven schreef, die er soms als e-mails uitzagen.
      Neil Young zingt in een van zijn vroege liedjes ‘I have a friend I’ve never seen’. Ik geloof dat jij voor mij zo’n vriend bent, Uvi.

      Geliked door 1 persoon

      1. “op één na…”

        Ik herinner me die keer nog duidelijk.
        Het was een poging tot humor, maar blijkbaar niet compatibel met jouw ‘gustibus en coloribus’.

        De virtuele wereld
        gaf mij vreugde én verdriet. Net zoals in het échte leven.
        Ik dank je voor de virtuele vriendschap secundum Neil Young.

        For ever young. Laat ons nog maar even dromen. Nu het nog kan.

        PS.
        Het was niet moeilijk jou te lezen in illo tempore.
        Je viel op tussen de flikkerende kaarsjes en miauwende poesjes
        waarvan ‘men’ toen dacht dat het ‘ de nieuwe vooruitgang’ was. A brave new world.

        De lezer werd zijn eigen letterzetter en uitgever.
        Iedereen dichter en iedereen beroemd.
        Later vonden ze een vriend op Facebook.

        Geliked door 1 persoon

  2. Twee ‘vrienden’, een op het smoelenboek en een op Linkeding, gaan ook die toer op zoals je bevriende kunstenares en Van de Morisson. Ik heb ze toch maar op hun nummer gezet, op vriendelijke, kalme wijze. Het werkt. Niet dat ze hun waan achter zich laten, nee, ze vallen er niemand nog lastig mee. Misschien genezen ze vanzelf. Hier zijn enkele familieleden van mijn vrouw besmet geraakt en alweer genezen verklaard, al zijn ze dezelfde niet meer. Ik heb me net als vrijwilliger ingeschreven om op kosten van de VS naar daar te reizen en dan te helpen het Witte Huis te ontdoen van dat varken, door het naar buiten te drijven.

    Geliked door 1 persoon

  3. Het zijn herfstige gevoelens die je hier neerpent, ik herken de teneur, weliswaar andere inhoud. Ik wijt ze wel eens aan de herfst van het leven. Ik ga toch maar eens ‘Wijs, grijs en puber” lezen van Jean Paul Van Bendegem. Als kind van de protestgeneratie klinkt ‘een pleidooi voor de burgerlijke ongehoorzame senior’ als zachte muziek in langzaam doof wordende oren….

    Geliked door 1 persoon

    1. Ik las een interview met Jean Paul Van Bendegem. Dat sprak me wel aan. Ik denk dat er in mijn ‘herfstige gevoelens’ zelfs iets van zijn uitspraken is binnengeslopen: “Is het verkeerd te denken dat de jongeren ons hebben opgegeven? Dat ze niet langer, zoals wij in het verleden deden, te rade willen gaan bij oudere, door ervaring wijzer geworden vrouwen en mannen? Dat ze ons liever kwijt dan rijk zijn?”
      Als ik de tijd vind zal ik dat boek ook lezen. Tijd vinden, dat is ook een probleem als je nog maar zo weinig tijd hebt…

      Geliked door 1 persoon

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.