RETROSPECTIEF PAUL RIGAUMONT

UITN_CCM_PAUL RIGAUMONT (1)

Volgende zondag 23 september om 11 uur in Atelier Paul Rigaumont, Braziliëstraat 38, 2000 Antwerpen:

boekpresentatie: ‘retrospectief Paul Rigaumont’ met Olga Rigaumont-Tanghe, Martin Pulaski / Matti Brouns en Christian Van Haesendonck

en tentoonstelling ‘subj. zkt. obj. (Paul Rigaumont and Friends)’ met werk van Paul Rigaumont, Guillaume Bijl, Francis Denys, Michel Kolenberg, Menno Meewis, Fred Michiels, Anne Niveau, Ria Pacquée, Albert Pepermans, Maggie Richardson, Paul Rigaumont, Marc Schepers, Leo Steculorum, Guy van den Heule, Christian Van Haesendonck, Tamara Van San en Jan Van Veen.

VAARWEL CLARA HAESAERT

clara - 1994 001 (3)

Natuurlijk zou Clara Haesaert niet eeuwig leven. Desondanks ging ik ervan uit dat er ooit een moment zou komen dat ik haar nog eens zou kunnen terugzien. Of afscheid van haar nemen. Dat moment is er niet gekomen. Clara is dood, ze is 94 geworden.
Clara was een van de weinige vrouwen aan wie ik veel te danken heb. Toen ik kennis met haar maakte voelde ik me al een oudere man, ik was tenslotte al 39. Clara zal ongeveer vijfenzestig geweest zijn. Bekeken vanuit het nu was zij nog bijna net zo jong als ik was. Relativeren wordt gaandeweg kinderspel. Waarschijnlijk is Clara altijd jong geweest.
Nu ik aan haar terugdenk komen tientallen verhalen en anekdotes weer naar boven. Teveel om op dit ogenblik aan het papier toe te vertrouwen, hoezeer ik dat ook zou willen doen. Mijn lijf is uitgeput en mijn hersenen draaien op volle toeren. De weken in Berlijn hebben een zware tol geëist. Die ik met genoegen heb betaald (en nog dagenlang zal afbetalen). Maar Clara…

Hoe is die altijd opgewekte en inspirerende muze uit mijn leven kunnen verdwijnen? De vrouw die me ertoe aangezet heeft mijn enige boek te publiceren, een vaardigheid waar ik nooit enige aanleg voor heb gehad en ook nooit zal hebben. Ik ben passief, ik kan nauwelijks vechten (al heb ik dat in mijn jeugd wel veel gedaan). Clara heeft in mijn plaats volgehouden, het boek is er gekomen. Kamertjeszonden, mogelijk mijn enige bij een ‘echte’ uitgeverij verschenen werk. Een uitgeverij die kort na die publicatie failliet is gegaan. Dat lange en bizarre verhaal moet ik zeker een keer vertellen. En net zo goed dat van ons tijdschrift Brutaal, hoewel Clara daar alleen maar in het begin bij betrokken was. Toch was zij wat literaire en kunsttijdschriften betreft een ervaringsdeskundige. Denk maar aan het baanbrekende De Meridiaan, dat zij samen met haar man Gentil Haesaert en Maurice Wyckaert in 1951 oprichtte. Dat was een jaar na mijn geboorte. Haar romantisch verhaal over de ontmoeting met die echtgenoot verdient evenzeer navertelling. Dat van haar vele opmonterende, inspirerende en soms wat flirterige bezoeken aan mijn werkplek bij de Dienst voor Openbaar Bibliotheekwerk, waar mijn leven als functionaris begonnen is (en dat van haar geëindigd). Dat van de middagen van de poëzie hier in Brussel, die zij samen met de dichter Frank De Crits organiseerde. Dat van haar souterrain in Schaarbeek, waar we soms vergaderden. Hoe ze mij bij het Arkcomité van het vrije woord heeft geïntroduceerd. Waar ik me als een hond in kegelspel voelde (maar wel een rashond, een soort van hazewind, geloof ik). Overigens is dat niets bijzonders: net als Groucho Marx voel ik mij in geen enkele club thuis en al helemaal niet in een club van cynische mannen. Was Clara Haesaert niet het enige vrouwelijke lid? Ik weet het niet meer zeker.

Mijn afscheid van datzelfde Arkcomité van het vrije woord, na de dood van Michel Oukhow, valt samen met de breuk met Clara. Al is breuk in dit geval een veel te sterk woord. We hebben nooit een conflict gehad, de scheiding is er vanzelf, bijna ongemerkt, gekomen. Ik heb altijd gedacht dat we elkaar terug zouden zien. Dat er dat moment zou komen dat ik hierboven al noemde.
Clara is nu alleen nog maar herinnering, stof voor toekomstige verhalen over het mooie en vaak opwindende verleden.

clara - levenslang 001

Afbeeldingen: Clara Haesaert bij de voorstelling van mijn dichtbundel Kamertjeszonden, oktober 1994 in Zuidpooltheater, Antwerpen; verzamelbundel Clara Haesaert, verschenen in 1993.

MUZIEK VAN DE GRENS

WoodyGuthrie

Gisteravond luisterde je naar muziek van de grens. De tijd van Zéro de conduite is begrensd, maar de geselecteerde muziek is dat nauwelijks. Componisten, songschrijvers, muzikanten, zangers en zangeressen nemen ons mee op hun reizen en vertellen ons over hun observaties en ervaringen. Met hen ontdekken we waarom mensen op reis vertrekken, voor korte of langere tijd, voor altijd. Waarom ze op de vlucht gaan, waarom ze in een vreemd land hun heil gaan zoeken. Met hen tasten we grenzen af. We schaffen visa, paspoorten, geschikte kleren aan. Met hen steken we grenzen over. In nieuwe streken, op het platteland of in de steden voelen we ons beter, slechter, gelukkiger, eenzamer, verstoten, verwenst, met gastvrijheid bejegend. Oude dichters zoals Remco Campert zijn begaan met ons lot. We lezen zijn droeve woorden en voelen ons getroost.
Aan de grens controleert de douane onze al dan niet schaarse bagage. Sommigen van ons worden bedreigd. In het akelige grenslicht ontwaren we politieagenten met wolfachtige honden en machinegeweren. Brutale woorden, geweld, folteringen zijn geen uitzondering.

We reizen uit liefde voor de anderen. We ontmoeten zachtaardige medemensen. In Rome, in Essaouira, in Stockholm. In Barcelona ontmoeten we Catalanen die zich goed in hun vel voelen in Spanje. Ze verschillen niet van Basken of Andalusiërs.
Onze liefde voor muziek en films voert ons naar Louisiana. We verblijven dagen en nachten in New Orleans, the Big Easy. Het is er gevaarlijk, waarschuwt Geoff Dyer ons. Maar niemand probeert ons te beroven of op een andere manier kwaad te doen. Canal Street lijkt wel de veiligste straat van de wereld. Van Louisiana reizen we door naar Texas en dan de grens over naar Mexico. Luister je mee naar Border Radio? The Blasters op A1 op de jukebox. Chain Of Fools van Aretha. Mad dog Margaritas. Naar Acapulco rijden we, op zoek naar Elvis, die er zoveel plezier beleefde en naar Bob Dylan. (Wat in hemelsnaam betekent ‘soft gut’?)

Op de spooktrein van Rickie Lee Jones zit je niet voor de kicks, maar alles wat schrik aanjaagt heeft toch een grote aantrekkingskracht. The imp of the perverse. Deed Edgar Allan Poe aan grensoverschrijdend gedrag? Met dat nichtje van hem? Een voorloper van Jerry Lee Lewis, last of the rock stars. Uit Ferriday in Louisiana afkomstig. Herinner je je Great Balls Of Fire nog, de film van Jim McBride met Dennis Quaid in de rol van Jerry Lee?

We schrikken van de volstrekt onmuzikale man Van de Lanotte, die in een straatje in Laredo de hoek omkomt. Blootshoofds. Waarom draagt hij geen sombrero? Afhandelcentra hebben we nodig voor wie de Oostendse grens oversteekt zonder papieren, brult hij. Echt waar? Afhandelcentra in de koningin van de badsteden? We geloven hem niet. Keren hem de rug toe. Gaan een bar binnen, luisteren naar liedjes over Matamoros, Vera Cruz, Oaxaco. Pas op in de steegjes van Juarez, zingt een Indiaan, de kans is groot dat ze je daar de keel oversnijden. Mijn hart is in de Highlands, aldus een oude cowboy.
Twee Belgen, uit het met de dag racistischer wordende Vlaanderen, nemen ons mee naar Memphis. Bobby Bland treedt op in de club van BB King op Beale Street. Hoor mijn verdriet, zingt hij met zijn hartverscheurende stem. Ach, we zijn zo’n vreemden in dit onvriendelijke land. Het wordt al gauw duidelijk: in Amerika is het niks beter. Old man Trump legt de rede het zwijgen op. In de dorpen zitten de meeste jongeren aan de crystal meth of erger. Overal, niet alleen in Texas, worden muren opgetrokken. De wereld wordt een grote gevangenis, een krankzinnigengesticht. Waar we ook komen stoten we op grenzen. Dat horen we veel zangers zingen. Hun oude liederen zijn weer actueel geworden. Die van Leadbelly, Cisco Houston, Woody Guthrie, Joan Baez en vele andere opstandige mannen en vrouwen.

Als de stilte intreedt herinner ik me dat ik als jongeman van een wereld zonder visa, zonder paspoorten, zonder ambassades, zonder grenzen droomde. Daar droom ik tegen beter weten in nog steeds van. Zéro de conduite, bedenk ik, is een radioprogramma voor dromers.

Foto: Woody Guthrie, 1941

ZERO DE CONDUITE: ACROSS THE BORDER

border

Zéro de conduite is een sfeervol, (meestal) thematisch programma gewijd aan pop/cultuur op Radio Centraal in Antwerpen. Elke eerste zaterdag van de maand, van 6 tot 8 uur ’s avonds. Een muzikaal evenement van ongeëvenaarde kwaliteit! Stem af op Radio Centraal 106.7 FM: uniek in het zich steeds verder uitdijende universum.
Je kunt Zéro via streaming beluisteren. Hier vind je meer informatie over Radio Centraal en andere radiomakers.

Opgedragen aan Aretha Franklin

Aretha-Franklin-1170x804

Vanavond gaan we naar de grens. We tasten hem af. We steken hem over. Grenzen moet je overschrijden, zei mijn oud moedertje altijd. We schaffen visa, paspoorten en andere paperassen aan. We reizen, voelen ons gelukkig, eenzaam, verstoten, verwenst, verwelkomd. De douane maakt ons het leven zuur. Politieagenten met wolfachtige honden en machinegeweren.
Ook reizen we uit liefde voor de anderen. We ontmoeten zachtaardige medemensen, gelukszoekers, dansende intriganten…. We nemen de Greyhound naar Acapulco, Elvis achterna, die er vrolijk in de diepte sprong en misschien treffen we er de raadselachtige cowboy Bob Dylan aan. (Wat in vredesnaam betekent ‘soft gut’?) Hé Joe, in Mexico zal het beter gaan, als ze ons ten minste in Laredo of Juarez niet de keel oversnijden. Luister je mee naar Border Radio? The Blasters op A1 op de jukebox. Chain Of Fools van Aretha. Mad dog Margaritas. Joe South op gitaar, met dank aan Jerry Wexler.  En dat we daar in Juarez maar niet aan het harder spul verslaafd geraken.
Of toch liever thuis blijven met een glaasje Grüner Veltliner binnen handbereik, en tegelijk niet vergeten te vergeten waar die wijn vandaan komt en wie daar in dat oude land aan de macht is?
Als jongeman droomde ik, in navolging van Julian Beck & Judith Malina, van een wereld zonder visa, zonder paspoorten, zonder ambassades, zonder grenzen. Daar droom ik nog altijd van. Zéro de conduite is een programma voor dromers.

Veel luisterplezier!

bobby bland two steps

I Ain’t Goin’ Home – Van Dyke Parks – Jump! – Van Dyke Parks & Martin Fyodr Kibbee
Border Radio – The Blasters – Testament: The Complete Slash Recordings – Dave Alvin
Over The Border (To America) – Graham Parker – Struck By Lightning – Graham Parker
When I Get To The Border – Richard & Linda Thompson – Richard and Linda Thompson – I Want To See The Bright Lights Tonight – Richard Thompson
Crystal Frontier – Calexico – Selections from Road Atlas 1998-2011 – Joey Burns
Patrolling Wire Borders – Brian Eno – Music For Films – Jones, Eno
I Think I’m Going To Hell – My Morning Jacket – The Tennessee Fire – Jim James
Ghost Train – Rickie Lee Jones – Duchess of Coolsville: An Anthology – Rickie Lee Jones
Bordertown – The Walkabouts – Setting the Woods on Fire – The Walkabouts
Across The River – Alejandro Escovedo – A Man Under The Influence – Alejandro Escovedo
Border Lord – Kris Kristofferson – Border Lord – Kristofferson, Fritts, Bruton, Terry Paul
Deportee (Plane Wreck At Los Gatos) – The Byrds – Ballad Of Easy Rider – W. Guthrie, M. Hoffman
My Uncle – The Flying Burrito Brothers – The Gilded Palace Of Sin – Gram Parsons, Chris Hillman
Tennessee Border – Hank Williams – Rockin’ Chair Money – Jimmy Work
Stomping Tonight on the Pennsylvania/Alabama Border – John Fahey – Death Chants, Breakdowns & Military Waltzes – John Fahey
Louisiana Blues – Muddy Waters – Screamin’ And Cryin’ – M.K. Morganfield
Woman Across The River – Little Milton – The Very Best Of Little Milton – Bettye Jean Crutcher, Allen Jones
Lead Me On – Bobby “Blue” Bland – Two Steps From The Blues – Deadric Malone
Over The Mountain, Across The Sea – Johnnie & Joe – I’ll Be Spinning – Rex Garvin
I’m A Lonely Stranger – Arthur Conley – Dave Godin’s Deep Soul Treasures Volume 4 – Arthur Conley, Otis Redding
Border Song (Holy Moses) – Aretha Franklin – Young, Gifted and Black – Elton John, Bernie Taupin
Street Scene In A Frontier Town – Bill Frisell – Have A Little Faith – Aaron Copland
Highway Patrolman – Johnny Cash – Murder – Bruce Springsteen
Across The Border – Linda Ronstadt & Emmylou Harris – Western Wall: The Tucson Sessions – Bruce Springsteen
Down Along the Border – Bob Carpenter – Silent Passage – Bob Carpenter
Acadian Driftwood – The Band – Northern Lights-Southern Cross – Robbie Robertson
Goin’ To Acapulco – Bob Dylan & The Band – The Basement Tapes – B. Dylan
Going to Mexico – Steve Miller Band – Number 5 – Boz Scaggs, Steve Miller
Hey Joe – Jimi Hendrix Experience – Are You Experienced? – Billy Roberts
Across the Borderline – Ry Cooder – Get Rhythm – Jim Dickinson, John Hiatt, Ry Cooder
Down on the Border – Sir Douglas Quintet – Border Wave – Doug Sahm

johnny 99

Bonus Tracks

South Of The Border (Down Mexico Way) – Chris Isaak – Baja Sessions – Jimmy Kennedy, Michael Carr
That’s Where I’m Going – Eilen Jewell – Queen Of The Minor Key – Eilen Jewell
Borderline – Joni Mitchell – Travelogue – Joni Mitchell
Stranger In A Strange Land – Leon Russell – Leon Russell & the Shelter People – Don Preston, Leon Russell
Frontera (With Robert Wyatt} – Phil Manzanera – Diamond Head – Manzanera, Wyatt
Love Knows (No Borders) – Howe Gelb – ‘Sno Angel Like You – Howie Gelb

doug sahm

Research, presentatie en techniek: Martin Pulaski