EEN JAAR IN POPULAIRE MUZIEK: 2017

joni mitchell - henry diltz.jpg

De tijd van langspeelplaten en cd’s als samenhangende collecties van songs, als liederenbundels, schijnt voorbij te zijn. De strijd, die omstreeks 1965 begon met werken als ‘Aftermath’ van the Rolling Stones, ‘Bringing It All Back Home’ van Bob Dylan en ‘Rubber Soul’ van the Beatles, is gestreden en verloren. De meeste mensen die nu vinylplaten kopen doen dat om er instagramfoto’s van te maken en daar de hashtag #vinylporn aan toe te voegen. Worden albums (elpees of cd’s) nog als integrale kunstwerken beluisterd, zoals romans en kortverhalen worden gelezen of films en series bekeken? Singer-songwriter Dan Stuart, medeoprichter van de invloedrijke Amerikaanse band Green On Red, schreef er onlangs over. Hij zal geen langspeelplaten meer uitbrengen. Zijn argumentatie: “It’s ironic that with rock ‘n’ roll becoming a new kind of literature in the 60’s/70’s there was hand wringing about the “death of the novel”, but really the novel, short stories, creative non-fiction, cinema, episodic TV etc. are surviving nicely in this dopamine fueled digital world, whereas it’s the LP length record that has crashed and burned.”
Veel andere muziekliefhebbers stellen hetzelfde vast. Er komen te weinig albums uit die als coherente kunstwerken kunnen worden beschouwd. Tegelijk, en dat is misschien paradoxaal, komt er heel veel muziek op de markt. Zoveel dat het onbegonnen werk is om het allemaal bij te houden. Om er naar te luisteren. Om er zinvolle uitspraken over te doen. Waardoor al het bovenstaande ook meteen weer in twijfel dient getrokken te worden.
Ondanks deze enigszins pessimistische bedenkingen heb ik toch weer een lijstje gemaakt. Omdat ik het niet laten kan? Misschien wel. Maar ook omdat ik van deze platen werkelijk genoten heb. En ik twijfel er niet aan dat er op dit ogenblik nog heel wat meer albums van een vergelijkbare kwaliteit worden uitgepakt, op de platenspeler gelegd of in de cd-speler geschoven en met aandacht en liefde beluisterd.

  1. Hurray For The Riff Raff – The Navigator

    1 navigator.jpg

  2. Gregg Allman – Southern Blood

    2 southern-blood.jpg

  3. Sam Amidon – The Following Mountain

    3 The+Following+Mountain+LP.jpg

  4. The Dream Syndicate – How Did I Find Myself There?

    4 dream syndicate.jpg

  5. Michael Chapman – 50

    5  Michael-Chapman.jpg

  6. Jason Isbell & the 400 Unit – The Nashville Sound

    6 jason isbell.jpg

  7. Margo Price – All American Made

    7 All+American+Made.jpg

  8. The Deslondes – Hurry Home

    8 deslondes.jpeg

  9. Lee Ann Womack – The Lonely, the Lonesome & the Gone

    9 Lee Ann Womack.jpg

  10. Neil Young – Hitchhiker

    10 Neil-Young-Hitchhiker-.jpg

  11. Bob Dylan – The Bootleg Series Vol. 13 / 1979-1981

    11 trouble no more.jpg

  12. Fleet Foxes – Crack-Up

    12 fleet foxes.jpg

  13. Mount Eerie – A Crow Looked At Me

    13 mount eerie.jpg

  14. Iron & Wine – Beast Epic

    14 IronandWine_BeastEpic.jpg

  15. Tim Buckley – Greetings From West-Hollywood

    15 tim buckley.jpg

  16. Rhiannon Giddens – Freedom Highway

    16 rhiannon giddens.jpg

  17. Valerie June – The Order Of Time

    17 valerie june.jpg

  18. Michael Head And The Red Elastic Band – Adios Señor Pussycat

    18 michael head.jpg

  19. Courtney Barnett & Kurt Vile – Lotta Sea Lice

    19 courtney+barnett+cover.jpg

  20. The Rolling Stones – On Air

    20 on air.jpg

DONKERE DAG, HELDERE NACHT

anselm-kiefer-the-orders-of-the-night-die-orden-der-nacht-1996.jpg

Dit is je gelukt overdag: wat licht werk aan je minuscule tuin in de zon; zonnebloemen, wat klaprozen, groenachtig gras. Onkruid gewied. Om twaalf uur stipt valt de stilte. Niemand zingt, zelfs niet de gewillige varens, als de hand Gods slaat en het hart van slag raakt. Een te hoge dosis van dit of van dat, te veel Ethiopische koffie? Een hond ligt lui uitgestrekt in de schaduw van een onooglijke maar gevaarlijke bar.

Ja, overdag ben je radeloos. Je wist het al lang: geen miniatuur vervangt de natuur. Nooit valt een vrouw je in de armen als je in een nuchtere bui de wolken bekijkt of als je aan de rand van de afgrond  je adolescentenjaren staat te verschonen. Nooit daagt een vriend op, een raadgever, als je daar niets staat te zijn. Als je zegt: ik ben de woorden die ik niet ken. Zie mijn wanhoop in dit treurige reservaat.

Als in die gouden tijd de avond viel zongen we zo graag samen en huppelden soms in het rond met onze handen op onze knieën. Zilveren rook om onze hoofden. Aardbeien, sinaasappels uit China, jasmijnthee. De geur van sandelhout ons enige gebed. Van wie waren jouw knieën, haar enkels, mijn tenen? Onherstelbaar viel onze grote spiegel al spoedig uiteen. Verweesd keken we een tijdje naar zijn scherven. Nergens was er nog iets om vat op te krijgen. Loden dagen waren op komst, avonden vol zinsverbijstering.

Om tien uur binnenskamers, bij kunstlicht, staat zwart op wit beeldig. Op dat uur nog buiten verliezen je zinnen hun zin. In slecht verlichte straten onthouden oude en nieuwe boeken je hun gefluister. Suf gecatalogiseerd werpt zich een bibliothecaris op weg naar zijn woning onder tram 56, de traagste van alle. In de stilte van zijn vertrek verminkte hij zijn vingerafdrukken, wiste zijn wachtwoorden, elimineerde zijn existentie.
Op dun papier in Consolas 11 lees je de namen van zijn erfgenamen. De stuiptrekkingen van zijn geslacht. Gewillige varens, giftige digitalis vergaren schaduw in je minuscule tuin. Wie zou zich liever niet onttrekken aan de onontkoombare nacht?

‘s Nachts verklaar je niets. Geen mysterium tremendum, geen brakende albatros. Wat omklemt je donkere hand? Welke woorden prevelen je blauwe mond? Niets weet je, niets ben je, het is donker in je ziel en daarbuiten, ook al staat daar aan de hemel de stille Poolster te schitteren – en boven de stad heerst de heldere nacht.

Ω

Afbeelding: Anselm Kiefer, Die Orden der Nacht, 1996

VREEMDELINGEN IN EEN VREEMDE STAD

verhaal, stad, steden, mysterie, dwalen, dolen, zwerven, verdwalen, dérive, alleen, elvis, conversatie, bezoek, maaltijd, bendes, gevaar, zand

Elke stad bevat meerdere steden, sommige zichtbaar, sommige onzichtbaar. In zo’n stad in een stad liep ik over straat met een plastieken tas boordevol boodschappen en haastte me naar huis. Maar waar was mijn mooi huis en waar was mijn mooie vrouw? Dat zullen we later wel zien, dacht ik, en ik vervolgde mijn weg. Het was eerder een steegje dan een straat, zag ik nu. Een donker steegje in een middeleeuwse stad, met links en rechts van mij grijze en zwarte gebouwen waarvan de gevels elkaar bijna raakten. Verderop een brede boulevard met meer licht.
Wie is toch deze man die naast me loopt, vroeg ik me af. Terwijl ik dit dacht vielen mijn haast en mijn ongerustheid van me af. Ik zag dat de onbekende man – die ik zeker wel ergens van kende – en ik vrolijk doorstapten, nieuwsgierig om ons heen kijkend naar al het betoverende dat deze mysterieuze stad te bieden had. Ik zag dat omdat ik kennelijk uit mezelf was getreden, heel even maar, en een stukje achter mezelf en die vreemde man aanliep. Wat waren we opgetogen over deze stad! Zelfs de stinkende steegjes vertederden ons en wel zozeer dat ik meteen een foto maakte: een close up van onze pretoogjes.
Ik was al lang niet meer gehaast. Waarom zou ik me haasten? Ik had geen doel, tenzij je dit drentelen zelf, deze dérive, het doel zou noemen. En een bestemming dan? Ja, daar zeg je zoiets. Wat is het verschil tussen een doel en een bestemming? Alleszins was onze stemming opperbest, maar dat vermeldde ik al. We praatten er lustig op los; a little less conversation, dat merkwaardige advies van Elvis, was aan ons niet besteed.
Een vrouw sprak ons aan. Ze nodigde ons uit voor het avondmaal bij haar thuis. Haar eetkamer bestond uit twee delen, gescheiden door een wit gordijn in balenkatoen. Het was niet duidelijk waar ik plaats mocht nemen. Ik wist namelijk niet op basis van welke criteria de tweedeling was gemaakt. Al gauw bleek dat wij onder de genodigden de enige vreemdelingen waren. De andere aanwezigen waren allemaal familie van elkaar. Ze zaten met z’n allen, zeker wel dertig, aan grote langwerpige tafels. Waar vond ik een plaats om mijn boodschappentas achter te laten? Niemand bleek zich iets van mijn beslommeringen aan te trekken. Zag iemand mij wel? Waarom was ik hier uitgenodigd? Ik had zelfs geen honger.
Het was al donker geworden toen mijn metgezel en ik in de gevaarlijke wijk van de stad belandden. Op straathoeken waakten gewapende mannen. Meerdere bendes – met elk haar eigen kleuren en kapsels – terroriseerden deze buurt. We moesten ons gauw uit de voeten zien te maken. Hier en daar waren al straatgevechten aan de gang. Soms ook een eenzame wolf met een in het maanlicht flikkerend mes. Een psycho killer?
Gelukkig was het niet ver tot de nieuwere wijk, waar de zon opkwam. Ik liep voorop. Met mijn armen gestrekt bootste ik als een kind een vliegtuig of een engel na. Het leek wel of ik kon vliegen. Ik kon vliegen! Ik zag het vanop een afstand, met mijn eigen ogen. In deze wijk is de bevolking wel erg vriendelijk, zei mijn compagnon. Ja, zei ik, dat komt door het zand. In plaats van tegels, kasseien, straatstenen, was er overal zand. We deden onze schoenen uit en voelden de warmte van het witte zand.
We waren thuis gekomen. Niet bij mij thuis maar in het appartement van mijn metgezel, mijnheer Angelo Mysterioso. Hij was meteen in een diepe slaap gevallen. Alles was nu rustig. Ik was alleen met mezelf, met mijn onnauwkeurige gedachten. Wat mistte ik onze kinderlijke gesprekken. In een kartonnen doos naast zijn bureau zag ik folders over banken, over beleggen, over beursnoteringen. Doe je aan beleggen, vroeg ik. Ja, antwoordde hij met slaperige stem. Ik was diep teleurgesteld. Wie was deze man? Niemand om bevriend mee te zijn. Ik verliet het appartement en stond opnieuw op straat in het heldere licht van de dag. Ja, ik was alleen en redelijk gelukkig. Niets kon me nu nog tegenhouden.

Ω

Afbeelding: Martin Pulaski, Jaén, 2005

ROEM

phil ochs 3.jpg

Tijdens mijn presentatie van Zéro de conduite zaterdagavond ontsnapte mij in een onbewaakt moment de uitspraak dat iedereen verlangt naar bijval en roem. Dat was in verband met een song van de van geboorte Texaanse singer-songwriter Phil Ochs, ‘The Chords Of Fame’, waarin hij onder meer dit zingt:
“They’ll rob you of your innocence, they will put you up for sale
The more that you will find success, the more that you will fail
I been around, I’ve had my share, and I really can’t complain
But I wonder who I left behind the other side of fame”.
Phil Ochs, zelf niet bepaald beroemd geworden, heeft het over de keerzijde van de roem. Hij plaatst bijval en succes in een donker, winters licht. Maar wees hij de roem werkelijk af? Meende hij het wel? Was hij oprecht? Was het geen bluf, de laatste cynische woorden van een mislukkeling*, van een man die geen weg weet met succes?
Hoewel ik er tientallen jaren anders over dacht geloof ik nu dat iedereen die creëert, die iets maakt dat aan zijn verbeelding ontspruit, verlangt naar erkenning, en zelfs naar roem. Al zal dat verlangen niet bij iedereen even sterk zijn. Je mag duizend keer zeggen dat bijval je koud laat, het is niet waar. Nee, ik geloof niet dat het waar is.

Van the ‘The Chords Of Fame’ draaide ik zaterdag een cover uitgevoerd door Melanie Safka, ook een sixtiesmeisje maar wel nog steeds actief. De originele versie van de song is terug te vinden op het allbum ‘Phil Ochs’ Greatest Hits’, dat de ondertitel ’50 Phil Ochs Fans Can’t Be Wrong’ meekreeg, een wrange verwijzing naar ‘50,000,000 Elvis Fans Can’t Be Wrong’. ‘Greatest Hits’ was de laatste studio-elpee van Phil Ochs. Er stond geen enkele hit op.

Ω

*Phil Ochs kende aanvankelijk wel succes maar raakte aan lagerwal, werd dakloos, trok uiteindelijk bij zijn zus in, waar hij zich in 1976 verhing. Zijn leven is een soort van film noir, maar dan gesitueerd in Greenwich Village in de swinging sixties.

ZERO DE CONDUITE: CHORDS OF FAME (PLAYLIST)

margo price willie nelson.jpg

Gisteravond weer twee uur parels uit de popmuziek gedraaid op Radio Centraal 106.7 FM in mijn programma Zéro de conduite. Na wat technische problemen in de studio bij de eerste twee nummers is daarna alles op zijn pootjes terechtgekomen. Er was voor een keer geen thema, tenzij de jaartallen 1970 en 2017 daarvoor in aanmerking zouden kunnen komen.

Ziehier de playlist. Bedankt voor het luisteren!

Walk a Mile In My Shoes – Joe South – Don’t It Make You Want To Go Home? – Joe South

Chords Of Fame – Melanie – The Good Book – Phil Ochs

The Dolphins – It’s A Beautiful Day – Marrying Maiden – Fred Neil

Wildflowers – Tom Petty – Wildflowers – Tom Petty

Birds [Previously Unreleased Version] – Neil Young – The Archives Vol. 1: 1963-1972 – Neil Young

Refuge Of The Roads – Joni Mitchell – Hejira – Joni Mitchell

I Don’t Know What To Say – The Weather Station – The Weather Station – Tamara Lindeman

If You Need To, Keep Time On Me – Fleet Foxes – Crack-Up – Robin Pecknold

Nothing’s Gonna Change That Girl – Hurray For The Riff Raff – The Navigator – Alynda Segarra

Slip Away – Barbara Lewis – The Many Grooves Of – Armstrong, Daniel, Terrell

Going Back Home – Ground Hog – Back To The River – More Southern Soul Stories – B. Guy, J. Richardson

Sick And Tired – Johnny Jenkins – Ton-Ton Macoute! – C. Kenner, D. Bartholomew & A. Domino

Wade in the Water – Clover – Clover – Traditional

Parachute Woman – The Rolling Stones – Beggars Banquet – Keith Richards, Mick Jagger

Little Girl Blue – Janis Joplin – I Got Dem Ol’ Kozmic Blues Again Mama! – L. Hart, R. Rodgers

Midnight Rider – The Allman Brothers Band – Idlewild South – Gregg Allman, Robert Payne

My Only True Friend – Gregg Allman – Southern Blood – Gregg Allman, Scott Sharrard

Dirty Old Man – Lulu – New Routes – Delaney Bramlett, Mac Davis

Do Right By Me – Margo Price  – All American Made – Margo Price, Jeremy Ivy

Making a Liar Out of Me (Rehearsal) – Bob Dylan – Trouble No More: The Bootleg Series, Vol. 13 / 1979-1981 (Deluxe Edition) – Bob Dylan

Most Likely You Go Your Way (and I’ll Go Mine) – Rita Coolidge – Nice Feelin’ – Bob Dylan

Fortunate Son – Todd Snider – Peace Queer – John Fogerty

Someday Never Comes – Creedence Clearwater Revival – Mardi Gras – John Fogerty

Percy’s Song – Arlo Guthrie – Washington County – Bob Dylan

How Sweet I Roamed – Acetone: 1992-2001 – Acetone – William Blake, Ed Sanders

Precious Memories – J.J. Cale – Okie – Traditional

Stories We Could Tell – John Sebastian – Tarzana Kid – John Sebastion

Do For The Others – Stephen Stills – Stephen Stills 1 – Stephen Stills

alynda segarra.jpg

Reserve:

Easy Now – Eric Clapton – Eric Clapton 1st – Eric Clapton

Nature’s Way – Spirit – Twelve Dreams Of Dr. Sardonicus – Randy California

All The Things – The Byrds – (Untitled) – Roger McGuinn, Jacques Levy

She Don’t Care About Time – Chris Hillman – Bidin’ My Time – Gene Clark

Working Family – Michael Head & The Red Elastic Band – Adiós Señor Pussycat – Head

Looper – Moby Grape – Truly Fine Citizen – P.S. Lewis

No Time – The Guess Who – Greatest Hits – Bachman, Cummings

(Nothing Is Everything) Let’s See Action – Pete Townshend – Who Came First – Pete Townshend

You Got A Reputation – Tim Hardin – Hange On To A Dream: The Verve Recordings – Tim Hardin

Fortune – Sam Amidon – The Following Mountain – Sam Amidon

Forest Fire – Mount Eerie – A Crow Looked at Me – Phil Elverum

Beautiful Friend – The Deslondes – Hurry Home – Snyder, Cutler, Tourville, Downing, Doores

arlo washington.jpg

Zéro de conduite is een (meestal) thematisch programma gewijd aan popcultuur op Radio Centraal 106.7 FM (en streaming) in Antwerpen. Elke eerste zaterdag van de maand, van 6 tot 8 ’s avonds.

Afbeeldingen: Margo Price & Willie Nelson; Alynda Lee Segarra (Hurray For The Riff Raff); Arlo Guthrie.

ZERO DE CONDUITE: CHORDS OF FAME

working on a groovy thing.jpg

Zéro de conduite is een sfeervol, meestal thematisch programma gewijd aan popcultuur op Radio Centraal in Antwerpen. Elke eerste zaterdag van de maand, van 6 tot 8 ’s avonds. Een muzikaal evenement voor anderhalve bakvis en drie forellenkoppen. Uniek in het zich steeds verder uitdijende universum. Stem af op 106.7 FM.
Je kunt Zéro via streaming beluisteren.  Hier vind je meer informatie over Radio Centraal en andere radiomakers.

In de aflevering van Zéro de conduite van vandaag gaat het opnieuw om de sfeer, om wat ontstaat door de opeenvolging van songs (melodie/ritme/tekst) en gesproken woord. In september 2013 wilde ik al breken met rond een thema opgebouwde programma’s, vooral omdat er wat sleet op de formule was gekomen. Ik maakte al dergelijke programma’s sinds 1982. Stilaan was zowat iedereen thematische radioshows gaan maken. Ik wilde iets anders gaan doen. Maar die beslissing, als het dat al was, vergat ik gauw, de thema’s lieten mij voorlopig niet met rust. Het idee van sferen was nochtans interessant.
Ik zal hier even herhalen wat ik toen schreef: “Voortaan en tot nader order ga ik op zoek naar sferen… Ik gebruik het woord sfeer in de betekenis van “gedachten en gevoelens die de gemoederen bezighouden”, wat toch heel wat mogelijkheden geeft. Sfeer als een stemming; gestemde muziekinstrumenten en stemmen die een stemming scheppen, die de luisteraar in stemming brengen.
Een sfeer (sphaira) is ook “een bolvormig volume rond een centraal punt”. Dat kan ik ook gebruiken. Zo zou elke song in dit programma een centraal punt van zijn eigen sfeer kunnen zijn, maar ook van het hele programma, alle punten samen vormen met hun eigen sferen de algemene sfeer, die toch voor elke luisteraar weer anders zal zijn. Het fijne van zo’n sfeer is dat ik van een punt kan vertrekken en er op het einde ook weer uit kan komen: het einde is het begin. Dat is goed, want eigenlijk weet ik niet van ophouden. Op die manier kan ik het programma beëindigen zonder er daadwerkelijk mee op te houden. Ik onthoud het begin dat het einde is, blijf er trouw aan en kom er in volgend programma op terug, om dan een andere sfeer te scheppen.”

Buiten mijn wil is er toch nog een thema in deze selectie geslopen en wel “Hogere Sferen van 1970 tot 2017”. De playlist is voor het grootste deel al een week klaar. (Wegens ziekte heb ik vorige week niet kunnen uitzenden.) Vandaag maak ik hem nog niet publiek. Laat mijn songkeuze nog even een verrassing blijven. Veel luisterplezier.

hejira.jpg

Research, samenstelling en presentatie: Martin Pulaski

TABULA RASA: NABESCHOUWING

etymologie, voornamen, namen, mommaerts, mom, vermomming, geest, wolk, serie, televisie, veronica, v, vogel, vera icona, berenice, pherenike, spoor

Gisteravond bedacht ik dat in de naam van dokter Mommaerts de stam mom – niet al te diep – verborgen zit. Een beetje vermomd, zeg maar. ‘Mom’ betekent etymologisch ‘masker’, vandaar zich vermommen, vermomming, maskerade. Waarschijnlijk verwant aan het oude Franse woord ‘momer’ (se deguiser). In het Etymologisch Woordenboek der Nederlandsche Taal lees ik: “het werkwoord mommen ‘zich vermommen, aan gemaskerd bal deelnemen,’ komt reeds eind veertiende eeuw voor.” De huidige betekenis van ‘momerie’ is volgens Larousse: ‘affectation ridicule d’un sentiment qu’on n’a pas, et en particulier de sentiments religieux, bigoterie.’ Dat is ook mooi meegenomen.
En dan Véronique, of V. In het initiaal V zien we uiteraard de al dan niet met kinderhand getekende vogels. Maar interessanter nog is de betekenis van Véronique of Veronica. Die voornaam komt van het Griekse Pherenike, brengster van de zege, overwinnaar; denk ook aan Bérénice (Βερενίκη). Het is tevens de naam van de legendarische Veronica, een christen uit Jeruzalem, die Jezus een doek aanbood om het zweet en bloed van zijn gezicht te vegen terwijl hij zijn kruis droeg. Het gelaat van Christus werd zo op miraculeuze wijze op de doek ingeprent. Op grond hiervan wordt de naam soms verklaard uit een mengsel van het Latijnse verus en het Griekse icona. Dat wordt dan vera icona of het ware beeld. Veronique toont ons het ware beeld van de moordenaar: zij is het dader.
Mochten we van in het begin van Tabula Rasa wat aan naamkunde en etymologie hebben gedaan dan hadden we al gauw het ware gelaat van de slechte vrouw gekend.  Thomas De Geest, zoon van een speurder en appel die niet ver van de boom valt – en zoon van een wolk die Wolkers heet, had ons meteen op het goede spoor kunnen zetten. Dan hadden we meteen door haar niet eens helemaal geslaagde vermomming heen gekeken. Nog een geluk dat we dat pas hebben gedaan nadat het mysterie eindelijk was opgelost. Want leven we niet liever in onwetendheid dan het lot van onze helden (of antihelden) en van onszelf al van in het begin te kennen?

Ω

Afbeelding: El Greco, De heilige Veronica.