BERNARDO SOARES: DUBBELGANGER?

dichter,martinho da arcada,drank,vriendschap,antwerpen,bernardo soares,boeken,lissabon,vergetelheid,herkenning,dubbelganger,klerk,fernando pessoa,vreemdeling,jos d,cafeleven

Voor ik wat vergetelheid probeer te vinden in wijn, blues, country en klassieke films lees ik, na lange tijd, nog een stukje in Fernando Pessoa’s ‘Boek der rusteloosheid’, vertaald door Harrie Lemmens, en verschenen in de onvolprezen reeks Privé-Domein, bij Uitgeverij De Arbeiderspers, in 1990 alweer. Ik raakte vertrouwd met het dichtwerk van Pessoa omstreeks 1977, in volle punkperiode, mede dank zij mijn toenmalige beste vriend Jos D., die in oktober 1991 achter zijn jonge en mooie en intelligente leven een definitief punt zette. Hij schonk me in die wilde tijd – toen hij het eerzame beroep van trambestuurder uitoefende, en soms rechtstreek van het café naar zijn job moest – een verzamelwerk, met gedichten van ongeveer alle heteroniemen van de dichter – vertaald door August Willemsen. Een revelatie. Bijna elk gedicht raakte me diep in het hart. Aangezien ik geen Portugees ken, moest ik geduld oefenen en wachten tot er weer eens een nieuwe vertaling verscheen – zoals ‘Het boek der rusteloosheid’, dat Pessoa schreef in de gedaante van Bernardo Soares, hulpboekhouder in een kantoor in Lissabon. Het boek, een meesterwerk, werd pas zevenenveertig jaar na het verscheiden van de meester uitgegeven.

Dit is het fragment waar mijn oog op viel.

“Ik bewoog mij als vreemdeling onder hen, maar niemand zag dat ik een vreemdeling was. Ik leefde als een spion te midden van hen, en niemand, ook ikzelf niet, vermoedde dat ik dat was. Allen hielden mij voor een verwante: niemand wist dat men mij had verwisseld bij mijn geboorte. Zo was ik gelijk aan de anderen zonder gelijkenis, broeder van allen zonder lid te zijn van de familie.

Ik kwam uit rijke streken, uit betere landschappen dan het leven, maar over die streken sprak ik slechts met mijzelf en nooit liet ik hun iets weten over de landschappen die ik zag wanneer ik droomde. Mijn voetstappen klonken eerder als de hunne op de vloeren en plavuizen, maar mijn hart was ver weg, hoewel het zeer nabij klopte, onecht heer over een verbannen en vreemd lichaam.

Niemand kende me onder het masker der gelijkheid, en niemand heeft ooit geweten dat het een masker was, want niemand wist dat er in deze wereld gemaskerden waren. Niemand vermoedde dat naast mij een ander stond die uiteindelijk ik was. Ze beschouwden mij altijd als identiek aan mezelf.”
(Het boek der rusteloosheid, 159)

Heel even leek het erop – ik had net een glaasje Porto gedronken en waande mij in café Martinho da Arcada (wat nu een restaurant is) – alsof ik mijn eigen woorden las, maar meteen besefte ik dat ik niet zo’n goed schrijver was, niet zo eenvoudig, en niet zo diepzinnig. Meteen besefte ik dat ik niet voldoende toegewijd ben aan mijn woorden, maar haast bij voorkeur vergetelheid probeer te vinden in wijn, blues, country en klassieke films. Toch twijfel ik er hoegenaamd niet meer aan: ooit schrijf ik Het boek der rusteloosheid van Bernardo Soares.

2009: TIEN SONGS

must be santa

Dit zijn songs van het bijna afgelopen jaar die me zijn bijgebleven. Er zijn er ongetwijfeld meer, maar ik wilde deze lijst beperkt houden. Jammer dat ik geen plaats meer had voor Bob Dylans ‘Must Be Santa’, het vrolijkste nummer van het jaar. Eervolle vermelding dan maar.

NEKO CASE / PEOPLE GOT A LOTTA NERVE
MONSTERS OF FOLK / DEAR GOD (SINCERELY M.O.F.)
DRIVE-BY TRUCKERS / GEORGE JONES TALKIN’ CELL PHONE BLUES
RICHMOND FONTAINE / WE USED TO THINK THE FREEWAY SOUNDED LIKE A RIVER
ALELA DIANE / EVERY PATH
PJ HARVEY & JOHN PARISH / BLACK HEARTED LOVER
BOB DYLAN / IF YOU EVER GO TO HOUSTON
GREAT LAKE SWIMMERS / EVERYTHING IS MOVING SO FAST
THE DUKE AND THE KING / IF YOU EVER GET FAMOUS
WILCO / YOU AND I

2009: BESTE POP

neko-case-middle-cyclone

Dit is mijn keuze van de veertig beste langspeelplaten (vinyl of cd) die in 2009 zijn verschenen en die ik zelf bezit en meermaals heb beluisterd. Omdat ik weiger te downloaden en de kleine platenwinkels een voor een een stille dood sterven is het moeilijk om alles te vinden wat je zoekt. Dat is een verklaring voor de afwezigheid van onder meer David Rawlings. Ik heb inmiddels zeer veel lijsten gezien en vind dat vooral de plaat van Elvis Costello zeer wordt onderschat. Het is een van zijn allerbeste. De kerstplaat van Bob Dylan staat hier niet in, hoewel ze erg leuk is. Wat vooral opvalt is dat mij geen zwarte muziek is opgevallen, terwijl ik toch een soul- en bluesliefhebber ben. Het zal toeval zijn. Of komt het doordat ik massa’s oude soulplaten koop en die veel mooier zijn dat wat er nu in dat genre wordt gemaakt?

1.      NEKO CASE / MIDDLE CYCLONE

2.      HOPE SANDOVAL & THE WARM INVENTIONS / THROUGH THE DEVIL SOFTLY

3.      RICHARD HAWLEY / TRUELOVE’S GUTTER

4.      THE LOW ANTHEM / OH MY GOD, CHARLIE DARWIN

5.      ELVIS COSTELLO / SECRET, PROFANE AND SUGARCANE

6.      ALELA DIANE – TO BE STILL

7.      RICHMOND FONTAINE / WE USED TO THINK THE FREEWAY SOUNDED LIKE A RIVER

8.      ANDREW BIRD / NOBLE BEAST

9.      MONSTERS OF FOLK

10.  WILCO / WILCO (THE ALBUM)

11.  LEVON HELM / ELECTRIC DIRT

12.  THE DUKE AND THE KING / NOTHING GOLD CAN STAY

13.  VOLCANO CHOIR / UNMAP

14.  GREAT LAKE SWIMMERS / LOST CHANNELS

15.  ANIMAL COLLECTIVE / MERRIWEATHER POST PAVILLION

16.  BOB DYLAN / TOGETHER THROUGH LIFE

17.  EELS / HOMBRE LOBO

18.  THE FELICE BROTHERS / YONDER IS THE CLOCK

19.  CALIFONE / ALL MY FRIENDS ARE FUNERAL SINGERS

20.  M. WARD / HOLD TIME

21.  VETIVER / TIGHT KNIT

22.  SONIC YOUTH / THE ETERNAL

23.  DRIVE-BY TRUCKERS / THE FINE PRINT

24.  YO LA TENGO / POPULAR SONGS

25.  STEVE EARLE / TOWNES

26.  BONNIE ‘PRINCE’ BILLY / BEWARE

27.  SOUL SAVERS / BROKEN

28.  BILL CALLAHAN / SOMETIMES I WISH WE WERE AN EAGLE

29.  JOHN FOGERTY – THE BLUE RIDGE RANGERS / RIDES AGAIN

30.  BUDDY AND JULIE MILLER / WRITTEN IN CHALK

31.  NEIL YOUNG / FORK IN THE ROAD

32.  MARISSA NADLER / LITTLE HELLS

33.  MISIA / RUAS

34.  PJ HARVEY & JOHN PARISH / A WOMAN A MAN WALKED BY

35.  IRON AND WINE / AROUND THE WELL

36.  JUSTIN TOWNES EARLE / MIDNIGHT AT THE MOVIES

37.  THE LEMONHEADS / VARSHONS

38.  BRUCE SPRINGSTEEN / WORKING ON A DREAM

39.  GRIZZLY BEAR / VECKATIMEST

40.  THE GOURDS / HAYMAKER!

neko case

IN EEN KOUDE STAD

angel-exterminador-Luis-Bunuel_
El angel exterminador, Luis Buñuel

Consuela zocht je in de koude stad
Waar de sporen.
Langsheen een fontein, bevroren, sneeuw nog wit.
Sneeuw nog wit.
Sommes des Bruxellois, zei ze.
Je bent vriendelijk of je bent niet.
Een glimlach berokkent geen schade.
Een glimp van je blonde lokken.
De rode rok pas later.
Maar geen schade je blik, verwonderd, verward.
Alsof de dagen nog komen moesten.
En voorbij al waren.
De winter, lente, herfst.
De dagen toen wij elkaar nog konden kussen.
De dagen van wat dood zijn en dramatisch gedoe.
De dagen van ziekte en valse gezondheid.
Genotloos.
In de winter begon het feest.
Je had je truien aangetrokken
Want buiten was het Noordpool.
Moest je niet tot aan de evenaar?

Een warme vrouw kun je toch niet koud maken?
Een warme vrouw kun je smaken.
Een verloren gegroeide oester.
(Oester als een woord dat veiligheid betekent.
Koppelen oesters, zijn zij tevreden in mijn mond
Als ik ze savoureer?)
Met het langer worden van de dagen
Groeit de verwarring van liefde.
Zekerheid als een precisiebom is er nooit geweest.
Zekerheid is een misdrijf.
Je zegt niet tegen je geliefde: je bent een beest.
Je bent van goud, zeg je.
Ik wil de hele nacht met je dansen.
Ik wil de hele nacht met je dansen als de zon.
Als de zon opkomt.
En dan, waar is de nacht gebleven.
Consuela, waar is de nacht, de dag
De sterren. Vergaten we niet veel woorden
En zitten

BEGRAFENISMUZIEK

vaneyck_lamgods_engelen

Onlangs reageerde een zekere Peter Pleyte op een oude tekst van me (“Op zoek naar een originele manier om de geest te geven?”, over de dood van de filosoof Francis Bacon en de varkensgriep) met de vraag welke songs ik graag bij mijn begrafenis zou ‘horen’. Een merkwaardige en enigszins macabere vraag, zeker zo kort na de dood van mijn lieve schoonbroer, die zijn muziek niet zelf heeft kunnen kiezen.

Toch schrikt zo’n vraag me niet af. Alleen stond in de becommentarieerde tekst al dat – als mijn tijd gekomen zou zijn, liefst niet voor 2050 – ik ‘Dress Sexy At My Funeral’ van Bill Calahan zou willen ‘horen’. Dat was natuurlijk ironisch, maar niet helemaal. Het is gewoon een mooi lied, een buitengewoon aantrekkelijk idee.

In 2005 heb ik al eens een begrafenismuzieklijst gemaakt, maar ik geloof dat ik daar bij mijn verscheiden niet veel van zou overhouden. Die zag er zo uit:

“Bob Dylan – Going To Acapulco
Johnny Ace – Pledging My Love
Elvis Presley – Long Black Limousine
Irma Thomas – I Wish Someone Would Care
Aretha Franklin – Ain’t No Way
Sam Cooke – A Change Is Gonna Come
Hank Williams – It Just Don’t Matter Now
Ivory Joe Hunter – Since I Met You Baby
Soul Stirrers – The Last Mile Of The Way
Shangri Las – I Can Never Go Home Anymore
Beth Orton – I Wish I Never Saw The Sunshine
Townes Van Zandt – To Live Is To Fly
Rolling Stones – Love In Vain.”

“Geen klassieke muziek, geen instrumentale muziek, geen kitscherige pianostukjes en vooral geen synthsizergepriel” had ik er nog aan toevoegd.

Nu zou ik klassieke muziek niet langer uitsluiten (Schubert, Richard Strauss), en ik kan me niet voorstellen dat er geen muziek van Hope Sandoval, Neko Case, R.E.M. (‘Let Me In’) en Sonic Youth zou worden gedraaid. En waar zijn James Carr en Neil Young (‘Don’t Cry, No Tears’)? Nee, ik moet dringend een nieuwe begrafenismuzieklijst maken.

Ω

Afbeelding: Jan Van Eyck, Het Lam Gods, (fragment, De Zingende Engelen).

EEN EIGENZINNIG JUBILEUM II

John_William_Godward_Erato_at_Her_Lyre

Een virus in de darmen maakt me het leven zuur. Ik was er gisteren al bang voor dat het zou verergeren – en verergerd is het. Nu zal ik mijn vrienden en kennissen in Antwerpen en de muze moeten teleurstellen. Ik kan helaas niet deelnemen aan het eigenzinnige jubileum op het Conscienceplein. Door mijn zwakke gezondheid moet ik wel vaker mensen teleurstellen. Waardoor ik me dan schuldig voel en waardoor ik nog minder gezond word. Maar ik wil niet klagen. Ik wil de mensen die daar in Antwerpen de kou zullen trotseren voor Doel en voor moeder aarde een hart onder de riem steken. Jullie zijn moedig en sterk. Ik ben trots op jullie. In gedachten zal ik straks ook op het Conscienceplein zijn, een plein waar ik zoveel uren van mijn leven heb doorgebracht. Maak er een feest van, maak van het plein een mooie kleine wereld. Een schakel van een groter geheel.

En toch ook nog even het programma:

EEN EIGENZINNIG JUBILEUM
Voor Doel en Mother Earth  – en voor een zeer kortstondige opwarming van de aarde, en meer bepaald op het
Hendrik Conscienceplein, Antwerpen
woensdag 16 december 2009

16u00 Antistresspoweet
16u15 Silke Vanhoof
16u30 David Vandepitte
16u45 Stille Beer
17u00 Michaël Vandebril
17u15 Dirk Elst
17u30 Christoffel Hendrickx
17u45 Frans Vlinderman
18u00 Bart van Peer
18u15 Dolf B Wolf
18u30 Koen Flameng
18u45 Niko Rubbens
19u15 Pierre Magis
19u30 Frank De Vos
19u45 Ferre Denis
20u00 Vincent Bio
20u15 Martin Pulaski (geannuleerd)
20u30 Wim Geysen en Hanne De Backer
20u45 Herman J. Claeys
21u00 Peter Holvoet-Hanssen
21u15 Didi De Paris
21u30 Luk Paard, Kristof ‘Kristo’ Van Hooymissen en Charles Jarvis”

Afbeelding: Erato.