EEN GELUK EN EEN ONGELUK

AMERICAN FRIEND 1

Ik ben opnieuw in een periode aangekomen waarin ik aansluiting zoek met mijn verleden. Ik wil te weten komen wie ik ben en waar ik vandaan kom. Terwijl Orpheus zegt dat je niet mag omkijken. Of wil je je muze misschien verliezen? Koortsachtig blader ik in mijn dagboeken en andere oude notities, op zoek naar hoe ik vroeger was, hoe wij vroeger waren. Toen we jong waren, maar vanuit het heden gezien vaak heel wat ouder leken. Bijna verrast besef ik hoezeer ik veranderd ben, hoe mijn levenswijze veranderd is. En tegelijk zie ik ook wel dat ik nog altijd dezelfde ben, dat de kern van mijn wezen ongewijzigd is gebleven.

Dit is een dagboeknotitie uit 28 november 1978. Ik was toen achtentwintig.

Maandagochtend uit Lanaken vertrokken. Ellendige treinreis, behalve de kerktoren van Tienen. Toen ik die zag viel de tijd opeens stil. De trein en de medereizigers waren er niet meer – er was iets anders, iets dieps, dat slechts aan gene zijde van de woorden bestaat of niet bestaat. Een gelukservaring? Daarna weer dezelfde ellende van het reizen: kou, misselijkheid, enzovoorts. Ik lees Hamlet – om te vergeten wat er rondom me gebeurt, maar dat gaat niet, de letters verspringen, de woorden wijzen me op mijn miserabele conditie.
Om twee uur ’s middags thuisgekomen, naar het stempellokaal gewandeld en dan in bed gegaan.  ’s Avonds weer opgestaan om Der Amerikanische Freund van Wim Wenders te gaan zien.  Eindelijk nog eens een geloofwaardige film die vanuit onze tijdsgeest is gemaakt. Een van de leidmotieven is een lied van de Kinks :

There’s too much on my mind
And there is nothing I can say
There’s too much on my mind
And there is nothing I can do
about it –

Jonathan Zimmermann (Bruno Ganz) zingt het een drietal keer. Voor Wim Wenders is de muziek meer dan mooie achtergrond. De songs maken deel uit van het verhaal. Je zou ze gemoedsbeelden kunnen noemen. Naast the Kinks is er Bob Dylan. Op het einde van de film horen we Ripley (Dennis Hopper) mompelend zingen: I pity the poor immigrant.
Nicolas Ray is een mooie oude man. Hij bezit de waardigheid van een oude kunstenaar die zichzelf niet verraden heeft, maar je ontdekt ook verbitterde trekken om zijn mond en een cynische blik in zijn ogen: hij is ontgoocheld door het leven.
Der Amerikanische Freund is een film van onze generatie. Niet door het verhaal, afkomstig van Patricia Highsmith, maar door de sfeer, de kleuren. De uitzichtloosheid. Ik krijg het er koud van, voel de hopeloosheid en verbittering van het hoofdpersonage, de zieke Zimmermann. Flow river flow, flow to the sea. De beste exemplaren van deze generatie gaan ten onder aan teveel nacht. Eenzaamheid die ze niet kunnen verwoorden. Verwarring en geen vooruitzicht, geen uitweg. Ze vluchten naar de zee om te sterven op het strand. Want daar waar het licht wordt, houdt het leven op. Het strand is de grens. Verder kun je niet meer. Waar de golven op breken, blijven ook deze mensen als wrakken achter. We wisten het al, dat het strand de grens is, dat hadden Truffaut en Ferreri al duidelijk gemaakt, onder meer in hun films Les 4OO coups en Dillinger e morto.

Ik vraag me af waar Nicholas Ray nu mee bezig is. Maakt hij nog films? Het laatste wat ik van hem ken is 55 Days of Peking, een mislukking (omdat hij zich moest schikken naar de wil van zijn producenten). Heeft Ray het voorbeeld van Rimbaud gevolgd? Zijn rol in Der Amerikanische Freund lijkt een allusie op diens zelf gewilde ballingschap, of is dat te ver gezocht? De schilder en vervalser  Derwatt (Nicholas Ray) is duidelijk nog in leven, maar voor hoe lang nog? In het ware leven heeft Nicholas Ray, vooral bekend van Rebel Without a Cause, de helft van zijn tijd hier op aarde zijn zin kunnen doen: zijn heel persoonlijke oeuvre filmen. De helft van zijn leven: dat is niet weinig.

Aan de uitgang van de Monty stond Jos me op te wachten. We zijn nog een koffie gaan drinken. Omdat we ziek waren – of was het alleen maar moe – hadden we elkaar niet zoveel te vertellen, of konden we niet loskomen van onze schaduw. Jos voelde zich eenzaam, dat was duidelijk. Maar tegenover die eenzaamheid stond ik machteloos. Tom Ripley beweert in Der Amerikanische Freund dat vriendschap niet mogelijk is. De ontknoping van de film bevestigt die bewering. En ik heb het beklemmende gevoel dat de afloop van de avond, het afscheid op de hoek van de Vinkenstraat, er al evenzeer een bevestiging van was.

AMERICAN FRIEND 2

GRIJS

nostalghia1

De voorbije nacht had ik niet één vriend meer, alleen maar vijanden. Ze zaten achter me aan, ze wilden mijn dood. Op het moment van mijn grootste wanhoop en diepste verdriet kwam er een zachtaardige hond op me af. Ik zag meteen dat hij beter was dan alle mensen die ik als mijn vrienden had beschouwd. Voortaan bleef hij bij me, zodat ik mijn weg vond en niet meer alleen was. En zodat ik een uitweg vond uit de donkere nacht van deze ziel. Uit het eenzame labyrint van dit verdriet.

Dat is nu vijf jaar geleden. Het leven is gaandeweg opnieuw een avontuur geworden. Zelfs na de dagen op het kruispunt net voor het schaduwrijke woud, met zoveel mogelijkheden om de weg te verliezen. Met alleen maar een hond als metgezel, en niet eens een echte, maar een metafoor. Wie had het voor mogelijk gehouden? De kleur grijs is zoveel beter dan helemaal geen kleur.

Afbeelding: Andrej Tarkovski, Nostalghia, 1983.
[“Wanneer de Russische dichter Andrej Gortsjakov naar Italië reist om onderzoek te doen naar de 18e-eeuwse componist Pavel Sosnovski, krijgt hij een depressie uit heimwee naar zijn vaderland.”]

ZERO DE CONDUITE: BACK TO THE GARDEN

cementgarden

Zéro de conduite is een sfeervol, (meestal) thematisch programma gewijd aan pop/cultuur op Radio Centraal in Antwerpen. Elke eerste zaterdag van de maand, van 6 tot 8 uur ’s avonds. Een muzikaal evenement van ongeëvenaarde kwaliteit! Stem af op Radio Centraal 106.7 FM: uniek in het zich steeds verder uitdijende universum.
Je kunt Zéro via
 streaming beluisteren. Hier vind je meer informatie over Radio Centraal en andere radiomakers.

francoise hardy if you listen

De tijd van de duivels is voorbij. Tijd voor andere schepsels en creaties. Tijd voor de tuin. In een tuin voel jij je veilig. Zelfs in de jaren vijftig volop in de koude oorlog voelde jij je daar veilig. Ik echter heb in mijn jeugd nooit een tuin gekend en bijgevolg ook later niet. De diepe, kinderlijke ervaring van een tuin is mij vreemd. Als ik als kind al eens een stap in een tuin zette, voelde ik me daar ongemakkelijk. De geur van de aarde bracht me uit mijn evenwicht, de planten leken op dingen die ik soms in nachtmerries zag. Rabarber! De insecten, vooral regenwormen en mieren, maakten het voor mij onmogelijk om van een tuin te genieten.
De tuin is voor mij altijd een abstracte constructie gebleven. Van abstracte tuinen kan ik wel genieten. Tuinen in films, zoals in Il giardino dei Finzi Contini, The Cement Garden en The Draughtman’s Contract. Tuinen in boeken, opnieuw Il giardino dei Finzi Contini, de roman van Giorgio Bassani, In de tuin van Vita Sackville-West. De tuin als paradijs, als Eden, altijd onbereikbaar en daarom veilig. Een echte tuin is niet voor mij aangelegd. Ik zit haast nooit in een tuin.
Dit is, als ik het goed heb, de eerste keer in meer dan dertig jaar dat ik het thema ‘tuin’ heb gekozen. Nu ik opgesloten zit in een snikheet appartement in de stad met beneden mij een ontoegankelijke tuin. Ik ken niet één lied over tuinen dat me niet bevalt. Al zullen er ongetwijfeld wel bestaan. Het aantal lelijke creaties is oneindig.

Veel luisterplezier.

Journey From Eden – The Steve Miller Band – Recall The Beginning…A Journey From Eden
From Gardens Where We Feel Secure – Virgina Astley – From Gardens Where We Feel Secure
The Chill Air – Brian Eno & Harold Budd – Ambient 2: The Plateaux Of Mirror
The Garden of Jane Delawnay – Françoise Hardy – If You Listen
The Gardener – Bert Jansch – Jack Orion
Os grilos (The Crickets Sing for Anamaria) – Walter Wanderley – The Bossa Nova Exciting Jazz Samba Rhythms, Vol. 4 en Batucada
Under The Greenwood Tree – Donovan – A Gift From A Flower To A Garden
The Hissing Of Summer Lawns – Joni Mitchell – The Hissing Of Summer Lawns
The Gardeners – John Martyn – The Tumbler
Garden Of Eden – New Riders Of The Purple Sage – New Riders Of The Purple Sage
Safe In My Garden – The Mamas & The Papas – The Papas & The Mamas
Egyptian Gardens – Kaleidoscope – Side Trips
She Wandered Through The Garden Fence – Procol Harum – A Whiter Shade Of Pale
Blackbird – The Beatles – The Beatles (White Album)
Fruit Tree – Nick Drake – Five Leaves Left
Not So Much A Garden, More Like A Maze – Michael Chapman – Rainmaker
The Garden Of Earthly Delights – The United States Of America – The United States Of America
Lawns Of Dawn – Nico – The Marble Index
Moss Garden – David Bowie – “Heroes”
Hong Kong Garden – Siouxsie & The Banshees – Once Upon A Time: the Singles – McKay, Morris, Sioux, Severin –
Garden of the Moon – Dennis Coffey – Evolution
Rose Garden – Joe South – Introspect
Mind Gardens (Alternate Version) – The Byrds – Younger Than Yesterday
Thorn Tree In The Garden – Derek & The Dominos – Layla & Other Assorted Love Songs
Sunken Garden – William Tyler – Modern Country
Milly’s Garden – Steve Gunn – Way Out Weather
Gates Of The Garden – Nick Cave & The Bad Seeds – No More Shall We Part
In The Garden – Van Morrison – No Guru, No Method, No Teacher
How Sweet I Roamed From Field To Field – Acetone – 1992-2001

no guru no method no teacher

Bonus Tracks

Life Away From The Garden – Damien Jurado – Maraqopa
The Gardens – Dave Alvin & Jimmie Dale Gilmore – Downey To Lubbock
In The Garden – John Prine & Mac Wiseman – Standard Songs For Average People
Woodstock – Ian Matthews & Matthews’ Southern Comfort – Later That Same Year
Down In The Willow Garden – Kristin Hersh – Murder, Misery And Then Goodnight
Garden of Lavender – Sun Kil Moon – Universal Themes
The Garden Song – Amanda Shires – Down Fell The Doves
The Garden Of Earthly Delights – Josephine Foster – This Coming Gladness

walter wanderley

Research, presentatie en techniek: Martin Pulaski
Afbeeldingen: The Cement Garden, Andrew Birkin; Françoise Hardy, If You Listen; Van Morrison, No Guru, No Method, No Teacher; Walter Wanderley, Organized

DEVIL’S ISLAND

devils island (2)

Mogelijk werd al gedacht dat ik naar Devil’s Island was verbannen, maar dat was dan een verkeerde conclusie. Nooit eerder was ik zoveel uur per dag aanwezig dan de voorbije drie maanden. Onzichtbaar, dat wel. Aanwezig hier, aan de achterkant van mijn blog, om aan de zichtbare voorkant te werken. Na de export van Skynet – ik wil die naam niet meer horen – naar WordPress zag hoochiekoochie er niet meer uit. Het leek wel of er een stijloorlog had gewoed, een layout-revolutie. Hoewel ik me bij het woord revolutie mooiere dingen voorstel.
In zekere zin was ik dan toch naar Devil’s Island verbannen, want daar leek hoochiekoochie op, of op welke andere plek dan ook waar het niet aangenaam is om te vertoeven.

1978 teksten en op z’n minst evenveel foto’s zijn gedurende die hete zomerdagen de revue gepasseerd en werden door mij gecorrigeerd en (wat de foto’s betreft) waar nodig vervangen of verbeterd. Aan de teksten zelf is qua vorm en inhoud niets veranderd.
Hopelijk is er nu ruimte en komt er nu tijd voor nieuwe woorden, nieuwe verhalen. Voor spannende avonturen en meeslepende verzinsels, voor mysterieuze mijmeringen en ongerijmde onthullingen. Moet het? Ja, het moet.

ZERO DE CONDUITE: SUMMERTIME BLUES

little walter

Zéro de conduite is een sfeervol, (meestal) thematisch programma gewijd aan pop/cultuur op Radio Centraal in Antwerpen. Elke eerste zaterdag van de maand, van 6 tot 8 ’s avonds. Een muzikaal evenement voor duivels van alle kleuren (maar vandaag toch vooral rode). Stem af op 106.7 FM: uniek in het zich steeds verder uitdijende universum.
Je kunt Zéro via streaming beluisteren. Hier vind je meer informatie over Radio Centraal en andere radiomakers.

In mijn werkkamer waar ik in normale omstandigheden zéro de conduite voorbereid is het zelfs te heet om er maar één minuut binnen te blijven. Ook in de eetkamer een verdieping lager, waar ik nu zit, is het voor mij te warm om wat voor werk dan ook te doen. Zelfs iets dat zo prettig is als songs selecteren viel me de voorbije dagen moeilijk. Anderzijds ben ik een perfectionist. Ik wil altijd de best mogelijke keuze maken.
Zo komt het dat er vanavond niet echt een thema is. Ik heb zonder veel na te denken voor een genre gekozen: blues. Het voordeel daarvan is dat met blues weinig mis kan gaan. De blues is misschien wel wat voorspelbaar maar er zitten toch ook altijd verrassingen in. Er gaat zowel kracht als zwakte van uit, onderworpenheid en trots, geweld en tederheid. In geslaagde blues heb je altijd conflict, contradictie, wat je dan ook in de instrumentatie kunt horen.
Een vergelijkbaar conflict speelde zich in mijn hoofd (en lichaam) af terwijl ik deze aflevering voorbereidde: dat tussen alles zijn gang laten gaan (chaos) en alles netjes in de juiste volgorde plaatsen en zo heel nauwgezet de sfeer bepalen (orde). Ik vermoed dat er vanavond sporen van die strijd zullen te horen zijn. En heel goed mogelijk zal ook mijn vermoeide euforie over de overwinning van de Rode Duivels in mijn presentatie doorklinken.

Opgedragen aan de Rode Duivels en al hun fans.

Veel luisterplezier!

johnny shines

Little Honey – The Blasters – Testament: The Complete Slash Recordings
Lawdy Miss Clawdy – Dave Alvin & Jimmie Dale Gilmore – Downey To Lubbock
Red Hot – Bob Luman – Let’s Think About Livin’: The 1957-1962 Rockin’ Honky Tonk Recordings
Trouble Bound – Billy Lee Riley – Red Hot
Long Gone – Frankie Lee Sims – Lucy Mae Blues
The Cuckoo – Taj Mahal – The Natch’l Blues
Sugar Bee – Canned Heat – Future Blues
Homework – J. Geils Band – The J. Geils Band
Summertime Blues – The Who – Live At Leeds
Ride ‘Em On Down – The Rolling Stones – Blue & Lonesome
Blue And Lonesome – Little Walter – Blues With A Feeling
Three Times a Fool – Otis Rush – I’m Satisfied. The 1956-1962 Cobra, Chess & Duke Sides

otis rush

If You Love Me Baby – Little Milton – Sun Records: The Blues Years 1950-1958 [Disc 7]
Blue Shadows – Lowell Fulson – The Blues Come Rollin’ In: 1952 – 1962 Recordings
Black Panther – Johnny Shines – Last Night’s Dream
Good Gin Blues – Bukka White – High Fever Blues: The Complete 1930-1940 Recordings
I’m So Glad – Skip James – Special Rider Blues: Early Recordings, 1931
Mean Old World – Duane Allman & Eric Clapton – Duane Allman – The Legend and the Legacy – Vol II
My Starter Won’t Work – Lightnin’ Slim – Rooster Blues
Don’t Start Cryin’ Now – Slim Harpo – The Excello Blues Story
Swing It On Home – Big Mama Thornton – Ball N’ Chain
I Just Want to Make Love to You – Etta James – At Last!
I Got To Learn To Do The Mambo – Ivory Joe Hunter – Rock & Roll
Mambo Sh-Mambo – Otis Williams & His Charms – Otis Williams & The Charms 1953-1962
I Came from Clarksdale – Otis Spann – The Blues of Otis Spann
Fever – Rita Coolidge – The Lady’s Not For Sale
Take Your Hand Out of My Pocket – Van Morrison – ..It’s Too Late to Stop Now…Volumes II, III & IV [Live]
Papa Ain’t Salty – Doug Sahm – Doug Sahm and Band
Floating Bridge – Gregg Allman – Low Country Blues
Birmingham – Drive-By Truckers – Southern Rock Opera: Act I – [Disc 1]
Sugaree – Phosphorescent, Jenny Lewis & Friends – Day Of The Dead [Disc 1]
Nobody’s Fault But Mine – Ry Cooder – The Prodigal Son
MLK Song – Mavis Staples – Livin’ On A High Note

canned heat 2

Bonus Tracks

Rocks On Rainbow – Ryley Walker – Deafman Glance
I’ve Got A Woman – Bert Jansch – Birthday Blues
See Here – Taste – On The Boards
Brownsville Blues – Dave ‘Snaker’ Ray – Snaker’s Here
Deep Dark Dungeon – J.J. Cale – Shades
Mother Earth – Mother Earth – Living With The Animals
Blind Prayer – Rod Stewart – An Old Raincoat Won’t Ever Let You Down
Tobacco Road – Colvin & Earle – Colvin & Earle
Jesse James – Tom Carter & Christian Kiefer – From The Great American Songbook
Five Spot Blues – Thelonious Monk – Monk’s Dream
Blues After All – Jimmy Smith – House Party

big mama thornton

Research, techniek & presentatie: Martin Pulaski

ENKELE NOTITIES BIJ ‘THE VIETNAM WAR’

vietnam 1

Als puntje bij paaltje komt zwijgen de slechtere mensen. Je hoort ze niet. Ze spreken niet. Hebben ze niets geweten of hebben ze alleen maar geen geweten?
Alleen de goede mensen praten. De betere.
De mensen met een geweten, degenen die na reflectie tot inkeer gekomen zijn.

Waar zijn de woorden van de wapenfabrikanten? Hoor je ze? De woorden van de presidenten, senatoren, generaals (wastemoreland noemden we de oorlogsmisdadiger generaal Westmoreland), van de politie-oversten die de bevelen gaven? Van degenen die ‘onze jongens’ een afschuwelijke dood instuurden. Van degenen die ‘onze studenten’ lieten vermoorden. Van de rechters die de monsters van My Lai weigerden te straffen. Van degenen die honderden duizenden Vietnamezen lieten uitroeien alleen maar omdat ze, net zo goed als de Amerikanen en de rest van de wereld, naar vrijheid snakten. Naar vrijheid en een beter leven voor zichzelf en meer nog voor hun kinderen.

Ω

Notities na het zien van de de twaalfdelige serie ‘The Vietnam War’.
“Producenten Ken Burns en Lynn Novick werkten tien jaar aan de reeks en laten tachtig getuigen van alle betrokken partijen aan het woord: Amerikaanse veteranen, en militairen en burgers uit Noord- en Zuid-Vietnam. De focus ligt daarbij eerder op gewone mensen die de oorlog van dichtbij hebben meegemaakt, dan op experts en historici.” (Canvas)